Εισήγηση στην Ολομέλεια επί του «Απολογισμός και Ισολογισμός του Κράτους Έτους 2008»

Εισήγηση στην Ολομέλεια επί του «Απολογισμός και Ισολογισμός του Κράτους Έτους 2008»

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Το είπα στην Επιτροπή, το επαναλαμβάνω και σήμερα, ότι η πρωτοβουλία της Κυβέρνησης να κυρώσουμε σήμερα τον Απολογισμό και Ισολογισμό του Κράτους για το οικονομικό έτος 2008 είναι μία ορθή πολιτική πρωτοβουλία.

Η λογοδοσία της Κυβέρνησης σχετικά με την εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού επιτελείται με την κατάθεση, συζήτηση και κύρωση του Απολογισμού και Ισολογισμού του Κράτους.

Διαδικασία που έχει ως στόχο:

  • να εκτιμήσουμε την προσήλωση των κυβερνητικών πολιτικών στην πραγματοποίηση των δεσμεύσεων του Προϋπολογισμού,
  • να διερευνήσουμε και να εντοπίσουμε τις ενδεχόμενες αποκλίσεις του Προϋπολογισμού από τους στόχους που είχαν τεθεί, και
  • να αναζητήσουμε τα πολιτικά και οικονομικά αίτια που οδήγησαν στις όποιες ενδεχόμενες αστοχίες των προβλέψεων.

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Το 2008 εκδηλώθηκε η μεγαλύτερη μεταπολεμικά παγκόσμια οικονομική κρίση.

Πολλές εθνικές οικονομίες εισήλθαν στον κύκλο της στασιμότητας ή της ύφεσης.

Η κρίση, έστω και με χρονική υστέρηση, έπληξε και την Ελληνική οικονομία.

Όπως αναγράφεται και στον Προϋπολογισμό του 2010, η σταδιακή επιβάρυνση του ρυθμού ανάπτυξης στην Ελλάδα είχε αρχίσει να διαφαίνεται από τις αρχές του 2008, ενώ η ουσιαστική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας ξεκίνησε στο 3ο τρίμηνο του 2008.

Έτσι ο ρυθμός ανάπτυξης από 2,8% το 1ο εξάμηνο του 2008, επιβραδύνθηκε στο 0,7% το 4ο τρίμηνο του έτους, για να διαμορφωθεί στο 2% για το 2008, πολύ χαμηλότερα από το 2007, αλλά πολύ υψηλότερα από τον αντίστοιχο κοινοτικό μέσο όρο.

Η οικονομική κρίση επηρέασε και τα μεγέθη του Προϋπολογισμού.

Έτσι, τα στοιχεία του Απολογισμού του οικονομικού έτους 2008 αποκλίνουν από τους στόχους που είχαν τεθεί με τον Προϋπολογισμό, κυρίως λόγω της υστέρησης που παρουσίασαν τα έσοδα εξαιτίας της χαμηλότερης ζήτησης και της αυξημένης επιστροφής φόρων.

Την εικόνα αυτή ήρθε να επιβαρύνει η σημαντική, προς τα πάνω, αναθεώρηση του ελλείμματος μετά τη γνωστοποίηση νέων δημοσιονομικών στοιχείων από την Κυβέρνηση στις 21ης Οκτωβρίου του 2009.

Έτσι, η Κυβέρνηση αναθεώρησε το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης από το 5,6% του ΑΕΠ στο 7,7% του ΑΕΠ το 2008.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όμως, σε σχετική της Έκθεση (Ιανουάριος 2010) εκφράζει τις αμφιβολίες της (doubts) για μια σειρά από στοιχεία που οδήγησαν την Κυβέρνηση να αναθεωρήσει, προς τα πάνω, το έλλειμμα του 2008 κατά 2,11 ποσοστιαίες μονάδες.

1ο Στοιχείο: Σχετικά με την καταγραφή του λειτουργικού πλεονάσματος ή των δανειακών αναγκών διαφόρων φορέων [ύψους 710 εκατ. ευρώ ή 0,30% του ΑΕΠ].

2ο Στοιχείο: Σχετικά με τις αναθεωρήσεις της αξίας περιουσιακών στοιχείων [ύψους 192 εκατ. ευρώ ή 0,08% του ΑΕΠ].

3ο Στοιχείο: Σχετικά με την ταξινόμηση των κεφαλαιακών μεταβιβάσεων [ύψους 230 εκατ. ευρώ ή 0,10% του ΑΕΠ].

4ο Στοιχείο: Σχετικά με την καταγραφή των παλαιών οφειλών των νοσοκομείων [ύψους 2,5 δις. ευρώ ή 1,05% του ΑΕΠ].

Διευκρινίζεται, όπως αναφέρει και η Έκθεση της Επιτροπής που συνέστησε η Κυβέρνηση, ότι η Eurostat έχει διατυπώσει ενστάσεις για το γεγονός ότι το σύνολο των οφειλών των δημόσιων νοσοκομείων (για τα έτη 2005-2008) έχει καταγραφεί και επιβαρύνει δύο μόνο έτη, το 2008 και το 2009 (σύμφωνα με τη γνωστοποίηση της 21ης Οκτωβρίου).

5ο Στοιχείο: Σχετικά με την καταγραφή των δαπανών των φορέων κοινωνικής ασφάλισης, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των αμυντικών δαπανών.

Τα ανωτέρω στοιχεία αθροίζουν στις 1,53 ποσοστιαίες μονάδες από τις 2,11 ποσοστιαίες μονάδες που παρουσιάζεται αυξημένο το έλλειμμα του 2008.

Έτσι, τα δημοσιονομικά στοιχεία δεν έχουν ακόμη εγκριθεί λόγω σοβαρών αμφιβολιών που έχουν οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες για την ποιότητα των στοιχείων που προσκόμισαν οι Ελληνικές αρχές.

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Πιο συγκεκριμένα, τα τακτικά έσοδα του Προϋπολογισμού, δηλαδή τα έσοδα πλην των πιστωτικών εσόδων και των ειδικών μη φορολογικών εσόδων, υπολείπονται των προβλέψεων κατά 3,8 δισ. ευρώ (ή κατά 7%), είναι όμως αυξημένα κατά 2,5 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2007.

Αναλυτικότερα, όσον αφορά τα έσοδα, η υστέρηση που παρουσιάζουν τα εισπραχθέντα έσοδα έναντι των βεβαιωθέντων εμφανίζεται σε κάθε χρήση καθώς:

  • Επαναβεβαιώνονται στο τρέχον έτος τα σωρευτικά ανείσπρακτα υπόλοιπα των προηγουμένων ετών, προσαυξάνοντας έτσι τα βεβαιωθέντα έσοδα του τρέχοντος έτους.
  • Δεν εισπράττονται εξ ολοκλήρου στο τρέχον έτος τα επαναβεβαιωθέντα έσοδα, αλλά μόνο ένα μέρος τους, καθόσον χαρακτηρίζονται από σημαντικές επισφάλειες.
  • Δεν εισπράττονται πλήρως τα βεβαιωθέντα έσοδα του τρέχοντος έτους, διότι οι φορολογικές ρυθμίσεις επιτρέπουν την τμηματική καταβολή των βεβαιωθέντων οφειλών, με αποτέλεσμα την είσπραξη μέρους αυτών σε επόμενες χρήσεις.

Τα έσοδα από άμεσους και έμμεσους φόρους παρουσίασαν υστέρηση έναντι των προβλέψεων κατά 1,6 δισ. ευρώ και 3 δισ. ευρώ αντίστοιχα.

Η σύνθεση των φορολογικών εσόδων παρέμεινε αμετάβλητη έναντι του 2007, σε αναλογία 40%/60% για τους άμεσους προς έμμεσους φόρους.

Πρέπει να τονισθεί ότι τα καθαρά μη φορολογικά έσοδα ανήλθαν στα 4,2 δισ. ευρώ, αυξημένα έναντι των προβλέψεων κατά 813 εκατ. ευρώ.

Η θετική αυτή απόκλιση οφείλεται, κυρίως, στα έσοδα που περιήλθαν στον Προϋπολογισμό από την κατάργηση Ειδικών Λογαριασμών, σημαντική πρωτοβουλία για την ενίσχυση της διαφάνειας και την εξυγίανση των οικονομικών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης.

Από την άλλη πλευρά, οι δαπάνες, μαζί με τη δαπάνη για τόκους, παρουσίασαν αύξηση έναντι των προβλέψεων κατά 477 εκατ. ευρώ.

Η αύξηση αυτή οφείλεται, κυρίως, στα κονδύλια που διατέθηκαν:

α. για δαπάνες για συντάξεις (λόγω της αύξησης του αριθμού των νέων συνταξιούχων και των αναπροσαρμογών των στρατιωτικών συντάξεων),

β. για επιπλέον πληρωμές σε προγράμματα εξοπλισμού των Ενόπλων Δυνάμεων,

γ. για αυξημένες ανάγκες του ΟΑΕΕ και του ΝΑΤ, και

δ. για πληρωμή επιπλέον δαπανών για τόκους, λόγω της ανόδου των επιτοκίων από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση.

Απόκλιση από τις προβλέψεις παρατηρήθηκε και στον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων.

Όμως, ως προς το σκέλος των εσόδων του η απόκλιση οφείλεται στις αυξημένες εισροές κοινοτικών πόρων, ενώ, ως προς το σκέλος των δαπανών η απόκλιση εντοπίζεται σε δαπάνες συγχρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργων για την οικονομική ενίσχυση παραγωγικών επενδύσεων.

Έτσι, τα έσοδα παρουσιάζουν αύξηση έναντι των προβλέψεων κατά 486 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες εμφανίζουν αύξηση έναντι των προβλέψεων κατά 309 εκατ. ευρώ.

Και επειδή στην Επιτροπή ετέθη θέμα σχετικά με τα διαγραφέντα έσοδα, αφήνοντας σκιές Συνάδελφοι της Συμπολίτευσης για τη διαχείριση της υπόθεσης από τη Ν.Δ., οφείλω να ξεκαθαρίσω τα ακόλουθα:

1ον. Το πρόστιμο συνολικού ύψους 5,5 δισ. ευρώ το οποίο επιβλήθηκε στην ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ είναι απαιτητό στο σύνολό του από το Ελληνικό Δημόσιο. Δεν έγινε καμία χαριστική ρύθμιση και δεν υπάρχει διαγραφή του. Είναι ξεκάθαρο ότι κάποιοι προσπάθησαν να δημιουργήσουν με το συγκεκριμένο ζήτημα εντυπώσεις, εξυπηρετώντας μικροπολιτικές σκοπιμότητες.

2ον. Ο έλεγχος στην επιχείρηση διενεργήθηκε από το αρμόδιο κλιμάκιο της Επιχειρησιακής Δν/σης Ειδικών Υποθέσεων Αθηνών της ΥΠΕΕ και καταλογίσθηκε συνολικό πρόστιμο 5,5 δισ. ευρώ λόγω έκδοσης εικονικών φορολογικών στοιχείων για τις χρήσεις 2005 και 2006. Η αρμόδια ΔΟΥ ΦΑΕΕ Αθηνών εξέδωσε και κοινοποίησε στην Εταιρεία τις 711/2007 και 712/2007 αποφάσεις επιβολής προστίμων.

3ον. Η εταιρεία, όπως είχε δικαίωμα από το νόμο και όπως προβλέπει το Σύνταγμα, δεν δέχτηκε τη διοικητική επίλυση της διαφοράς και προσέφυγε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών με προσφυγή που θεωρήθηκε αρχικά εκπρόθεσμη, οπότε το ποσό των 5,5 δισ. ευρώ οριστικοποιήθηκε και βεβαιώθηκε στο σύνολό του (100% ).

4ον. Μετά από έγγραφο ερώτημα της ΔΟΥ ΦΑΕΕ Αθηνών, η Γεν. Δν/ση Φορ/κων Ελέγχων του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών απάντησε με το Αρ. 37009/25-10-2007 έγγραφό της, ότι η προσφυγή της Εταιρείας είναι εμπρόθεσμη.

5ον. Μετά την απάντηση της Γεν. Δν/σης Φορ/κων Ελέγχων ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ΦΑΕΕ Αθηνών εξέδωσε την Αρ. 2/2008 απόφαση άρσης του προστίμου που είχε αρχικά βεβαιωθεί (100%) και επαναβεβαίωσε το 10% του προστίμου ώστε να είναι άμεσα καταβλητέο. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις εμπρόθεσμων προσφυγών σε Διοικητικά Δικαστήρια και προβλέπεται από τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.

6ον. Το Δημόσιο αναμένει τη δικαστική απόφαση και διεκδικεί το σύνολο του ποσού. Παράλληλα έχει διασφαλίσει πλήρως τις απαιτήσεις του έναντι της εταιρείας αφού, πριν την κοινοποίηση της απόφασης επιβολής του προστίμου δεσμεύτηκαν οι καταθέσεις των μελών του Δ.Σ. και τα ακίνητα της εταιρείας. Ταυτόχρονα έγινε κατάσχεση περιουσιακών της στοιχείων για να μην υπάρχει θέμα παραγραφής.  

Είναι επομένως ξεκάθαρο ότι στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης έγιναν όλες οι προβλεπόμενες από το νόμο ενέργειες για την διασφάλιση των συμφερόντων του Δημοσίου.

Οι αποφάσεις δε του αρμόδιου τότε Υφυπουργού αποδεικνύουν  πολιτική βούληση για την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος.  

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Η Κυβέρνηση της Ν.Δ., υπό αυτές τις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, προχώρησε το 2008, στη λήψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών.

Πρωτοβουλιών για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τη διεθνή κρίση στην ανάπτυξη, στην απασχόληση και στην κοινωνική συνοχή.

Ενδεικτικά, αλλά χαρακτηριστικά, η προηγούμενη Κυβέρνηση:

1ον. Προχώρησε στον πενταπλασιασμό, από τις 20.000 στις 100.000 ευρώ, του ελάχιστου νομικά εγγυημένου ποσού για όλες τις μορφές των καταθέσεων ανά φυσικό πρόσωπο στις ελληνικές τράπεζες.

2ον. Προώθησε μέτρα για την προστασία των δανειοληπτών, με την απαγόρευση πλειστηριασμών ακινήτων σε αξίες χαμηλότερες των αντικειμενικών.

3ον. Αναβάθμισε και απλοποίησε το Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων (ΤΕΜΠΜΕ).

4ον. Ενίσχυσε τη ρευστότητα της οικονομίας, με δράσεις που εναρμονίζονται στη φιλοσοφία τους και ευθυγραμμίζονται με τα αντίστοιχα σχέδια παρέμβασης που έχουν ανακοινώσει και οι λοιπές οικονομίες της ευρωζώνης.

Το σχέδιο, ύψους 28 δισ. ευρώ (από τα οποία περίπου το 40% χρησιμοποιήθηκαν μέχρι σήμερα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα), επικεντρώθηκε στην εξασφάλιση της ροής της ρευστότητας πρώτα μεταξύ των φορέων της, δηλαδή των πιστωτικών ιδρυμάτων, και στη συνέχεια προς τους φορείς της πραγματικής οικονομίας, δηλαδή τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

5ον. Προχώρησε στη περαιτέρω αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης φυσικών προσώπων, στη δραστική μείωση των φόρων που επωμίζονται τα ακίνητα στο πλέγμα της μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας, της απόκτησης πρώτης κατοικίας και της κατοχής ακίνητης περιουσίας, στην αναμόρφωση του συστήματος φορολόγησης και διακίνησης των καυσίμων.

6ον. Προχώρησε στον επαναπροσδιορισμό των συμβάσεων εργασίας των δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών με το νεοπροσλαμβανόμενο προσωπικό με στόχο τον εξορθολογισμό των δαπανών μέσω της μεσοπρόθεσμης μείωσης τους κόστους μισθοδοσίας.

7ον. Προχώρησε στην ίδρυση του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής, το οποίο στόχευε στην κάλυψη των κενών του παραδοσιακού συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, αποτελούσε μια πρώτη παρέμβαση εισοδηματικής ενίσχυσης ατόμου ή νοικοκυριού με αποκλειστικό κριτήριο το εθνικό όριο της φτώχειας, ενώ παράλληλα ενδυνάμωνε το κοινωνικό δίχτυ ασφάλειας.

8ον. Προχώρησε στην 1η φάση της αναμόρφωσης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, με ουσιαστικό και ήπιο τρόπο, χωρίς ανατροπές, χωρίς να θίγει ώριμα δικαιώματα και παροχές, με διατήρηση του δημόσιου, καθολικού, υποχρεωτικού και αναδιανεμητικού χαρακτήρα του συστήματος.

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Η οικονομική κρίση όμως ανέδειξε, με τον πλέον εμφατικό τρόπο, χρόνιες στρεβλώσεις και διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.

Αδυναμίες που οδηγούν σε υψηλά «δίδυμα» ελλείμματα (δημοσιονομικό και ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών) και «δίδυμα» χρέη (δημόσιο και εξωτερικό).

Δημόσιο χρέος το οποίο ανήλθε στο ποσό των 262 δισ. ευρώ στο τέλος του 2008.

Δημόσιο χρέος του οποίου η εξυπηρέτηση καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερής στις σημερινές δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, στερώντας πόρους από την άσκηση της αναγκαίας αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής.

Έτσι, οι δαπάνες για την πληρωμή τόκων ανήλθαν στα 11,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει το 4,7% του ΑΕΠ, αυξημένες κατά 1,4 δισ. ευρώ έναντι του 2007 (παρά την έκδοση σημαντικού ποσού βραχυχρόνιων τίτλων ECPs τα οποία διακρίνονται για χαμηλότερο επιτόκιο έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων).

Αντίστοιχα, και πιο έντονα, είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελληνική οικονομία και σήμερα, όπως φάνηκε και από τις μέχρι σήμερα εκδόσεις Ελληνικού χρέους και από τη διαμόρφωση των σχετικών διαφορικών επιτοκίων.

[Πίνακας 1]

Η χώρα, ευτυχώς, δανείζεται από τις διεθνείς αγορές, αλλά, πλέον, με ένα υψηλότατο τίμημα.

Τίμημα το οποίο θα επιβαρύνει το κόστος άντλησης ρευστότητας για το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, γεγονός που θα οδηγήσει στη μετακύλιση του κόστους στα επιτόκια χορηγήσεων σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, και θα υποθηκεύσει κάθε προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης, αφού επιβαρύνονται οι δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και η δυναμική του χρέους.

Τίμημα το οποίο διευρύνεται από άστοχες προαναγγελίες ομολογιακών εκδόσεων, δηλώσεις για δανεισμό σε δολάρια και γεν και διαρροές για συμφωνία με την Κίνα.

Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,

Η εκδοτική και διαχειριστική στρατηγική που θα ακολουθήσει η χώρα εξαρτάται από τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς.

Στόχος πρέπει να είναι η άντληση των απαραίτητων κεφαλαίων, η επίτευξη της απαιτούμενης ευελιξίας, και, αν είναι εφικτό, η μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους.

Στον τελευταίο στόχο η παρούσα Κυβέρνηση ήδη απέτυχε αφού η διαφορά των διαφορικών επιτοκίων (spreads) έχει σχεδόν τριπλασιαστεί από την ημερομηνία των βουλευτικών εκλογών μέχρι σήμερα, υπονομεύοντας την ίδια την προσπάθεια της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Και ας μην ψάχνει η Κυβέρνηση να μεταθέσει τις ευθύνες της.

Κατά την Κυβέρνηση, τους 3 πρώτους μήνες, έφταιγε η Ν.Δ. με το δημοσιονομικό έλλειμμα που άφησε, για τα μέτρα που συμπεριλήφθηκαν στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Τον τελευταίο μήνα φταίνε οι κερδοσκόποι για τα σκληρά μέτρα που ελήφθησαν.

Αυτή η Κυβέρνηση δεν φταίει για τίποτα;

Ας μην ψάχνει συνεπώς για δαίμονες προκειμένου να δικαιολογήσει τη δική της ανεπάρκεια και αβελτηρία.

Η αναδίπλωση της Κυβέρνησης σε βασικές πτυχές της εισοδηματικής πολιτικής και η ακύρωση των σχετικών δεσμεύσεών της, προεκλογικών και μετεκλογικών, επιβεβαιώνουν το σύνδρομο των κυβερνητικών παλινωδιών στην ασκούμενη οικονομική πολιτική.

Οι κυβερνητικές αποφάσεις οδηγούν σε σημαντική μείωση των πραγματικών αποδοχών των εργαζομένων, χωρίς να λαμβάνουν καμία ειδική μέριμνα για τις ασθενέστερες εισοδηματικά τάξεις.

Το άθροισμα των νομοσχεδίων για το ασφαλιστικό, το φορολογικό, τη φορολόγηση των καυσίμων και την εισοδηματική πολιτική δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα.

Ένα μείγμα που θα στεγνώσει την αγορά και θα οδηγήσει σε μεγάλη αφαίμαξη εισοδήματος, ιδιαίτερα της μεσαίας τάξης και των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων.

Αυτή η αδικία θα γιγαντωθεί και θα οδηγήσει σε αδιέξοδα, αν η Κυβέρνηση δεν προχωρήσει, άμεσα, σε αυτό που ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Αντώνης Σαμαράς χαρακτηρίζει ως «αναπτυξιακές ανάσες» για την τόνωση της οικονομίας.