Εισήγηση στην Επιτροπή για το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης

Εισήγηση στην Επιτροπή για το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι γεγονός ότι το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποτελεί για κάθε κράτος-μέλος της ευρωζώνης το μεσοπρόθεσμο δεσμευτικό πλαίσιο οικονομικών και πολιτικών στόχων για τη διασφάλιση, με βιώσιμο τρόπο, της δημοσιονομικής σταθερότητας, από τη μια πλευρά, αλλά και την δημιουργία των προϋποθέσεων για την τόνωση της αναπτυξιακής διαδικασίας, από την άλλη πλευρά.

Η τοποθέτηση, συνεπώς, όλων μας θα πρέπει να γίνεται με υπευθυνότητα, με σύνεση, με συνέπεια, με παραγωγικό τρόπο και με διάθεση συμβολής στην επίτευξη εθνικών οικονομικών στόχων, ειδικά υπό την παρούσα δύσκολη και δυσμενή, οικονομική συγκυρία.

Θα μας επιτρέψετε, όμως, να κάνουμε κάποιες παρατηρήσεις επί της διαδικασίας, επί της σημερινής παρουσίασης του κυρίου Υπουργού στην Επιτροπή και στο Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά και επί της ουσίας, στο βαθμό που μπορέσαμε ή προλάβαμε – καλύτερα – να το μελετήσουμε.

Επί της διαδικασίας θέλω να παρατηρήσω τα εξής. Πρώτον, η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε για την παρουσίαση και υποβολή του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης καταδεικνύει την άρνηση διαβούλευσης από την πλευρά της Κυβέρνησης, αφού βρίσκεται σε αναντιστοιχία με ό,τι είχε δεσμευτεί να πράξει. Φαίνεται ότι η διαβούλευση ήταν μόνο για αυτούς που συμφωνούν μαζί τους.

Σας θυμίζω ότι πρόσφατα, στις 4 Ιανουαρίου, ο Κυβερνητικός εκπρόσωπος, ο κ. Πεταλωτής, είχε αναφέρει ότι το Πρόγραμμα θα έρθει στα μέσα Ιανουαρίου στο Υπουργικό Συμβούλιο και στις 20 Ιανουαρίου θα αποσταλεί στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής. Κάτι, το οποίο βλέπουμε να μη γίνεται. Στο σημερινό σημείωμα, το οποίο κατέθεσε η Κυβέρνηση στη δομή του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αναφέρεται ότι το κείμενο Προγράμματος και Σταθερότητας θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά από συζήτηση στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Νομίζω ότι αυτή η διαδικασία, δεν είναι συζήτηση. Φαίνεται πως η διάθεση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. για διαβούλευση και για πραγματικό διάλογο είναι χαμένη κάπου μεταξύ διαδικτύου και διαρροών.

Επί της παρουσίας του Υπουργού, εδώ στην Επιτροπή, αλλά και στο Υπουργικό Συμβούλιο, θέλω να πω τα εξής. Επιτέλους, σήμερα, η Κυβέρνηση κατέθεσε το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αφού η απουσία σχεδίου την είχε αναγκάσει να προβεί σε απανωτές υπαναχωρήσεις, διορθώσεις και αναπροσαρμογές. Το Πρόγραμμα, το οποίο ήταν τετραετές, έγινε τριετές. Θέλω να σας θυμίσω ότι πριν από ένα μήνα – όπως είπε και ο κ. Τσίπρας – στις 14 Δεκεμβρίου, ο κ. Παπανδρέου είχε αναφέρει χαρακτηριστικά: «το τετραετές Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αυτό το Πρόγραμμα, που εμείς έχουμε χρέος να το καταθέσουμε τον Ιανουάριο του 2010, θα αποτυπώνει ακριβώς αυτούς τους στόχους, τον οδικό χάρτη». Φαίνεται ότι το τελευταίο διάστημα αυτός ο οδικός χάρτης άλλαξε.

Με την πρωτοβουλία, σήμερα, και την κατάθεση του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης άλλαξε ο Προϋπολογισμός του 2010. Υπενθυμίζω ότι στις 5 Νοεμβρίου του 2009, με την κατάθεση του προσχεδίου του Προϋπολογισμού, το έλλειμμα για το 2010 εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 9,4% του Α.Ε.Π.. Στις 20 Νοεμβρίου, με την κατάθεση του Προϋπολογισμού, το έλλειμμα εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περαιτέρω στο 9,1% του Α.Ε.Π., και στις 16 Δεκεμβρίου στη συνάντηση του κυρίου Υπουργού Οικονομικών με διεθνείς επενδυτικούς οίκους, και σήμερα, στο σχέδιο αυτό φαίνεται ότι το έλλειμμα εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περαιτέρω στο 8,7% του Α.Ε.Π.. Αυτό σημαίνει ότι σε χρονικό διάστημα 40 ημερών η Κυβέρνηση βρήκε επιπλέον 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ για να μειώσει το έλλειμμα του 2010. Εκτιμώ ότι αυτό δεν είναι σχέδιο.

Ο κύριος Υπουργός αναφέρθηκε εκτενέστατα στην ανάγκη ενίσχυσης της αξιοπιστίας της χώρας. Για ποια αξιοπιστία, όμως, μιλάμε, όταν προχωράμε σε «λογιστικές ακροβασίες» στα μεγέθη του Προϋπολογισμού, αμφιταλαντεύσεις στην οικονομική πολιτική, στην εισοδηματική πολιτική, απόσυρση της απόσυρσης των αυτοκινήτων με τη διατήρηση, όμως, του εισπρακτικού μέτρου στα τέλη κυκλοφορίας, κατάθεση και στη συνέχεια απόσυρση της πρόχειρης, ασαφούς και αντίθετης προς το Σύνταγμα τροπολογίας για την αύξηση του φόρου δωρεών και γονικών παροχών, του παροπλισμού των επενδυτικών προοπτικών, της έλλειψης στελέχωσης του κρατικού μηχανισμού. Αυτή η αναξιοπιστία επιδεινώνεται καθημερινά από τις επιπολαιότητες, τους αυτοσχεδιασμούς, τις αντιφατικές διαρροές, τις παλινωδίες, την αναβλητικότητα και την αναποφασιστικότητα της Κυβέρνησης.

Δυστυχώς, στις πρώτες 100 ημέρες της κυβέρνησης ΠΑ.ΣΟ.Κ., αυτό έφερε περισσότερα προβλήματα στην οικονομία, περισσότερη ανασφάλεια στις συναλλαγές, περισσότερη σύγχυση στους πολίτες. Θα καταθέσω στα πρακτικά το δείκτη οικονομικού κλίματος, ο οποίος, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε μήνα ενισχύεται και βελτιώνεται, στη χώρα μας τους δύο τελευταίους μήνες – ενώ ανέβαινε κάθε μήνα – παρουσιάζει πτωτική τάση.

Ενδεικτική των παλινωδιών είναι και η μεταβολή στα έσοδα από την αύξηση της φορολογίας στα αλκοολούχα ποτά και στα τσιγάρα. Θυμίζω ότι κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού είχατε πει ότι εκτιμάτε από την αναπροσαρμογή της φορολογίας στα αλκοολούχα ποτά και στα τσιγάρα αναμένετε πρόσθετα έσοδα 250 εκατομμυρίων ευρώ. Στην τροπολογία, την οποία αποσύρατε, μιλήσατε για 1 δισεκατομμύριο ευρώ και σήμερα στην παρουσίαση, την οποία κάνατε, μιλήσατε για 710 εκατομμύρια ευρώ. Άρα, τι ισχύει 250 εκατομμύρια, 1 δισεκατομμύριο ή 710 εκατομμύρια ευρώ, που άλλαξαν σε δύο μέρες μαζί με την αλλαγή της τροπολογίας;

Μιλήσατε για κατάρρευση των φοροεισπρακτικών μηχανισμών. Ο κύριος Υπουργός είπε χαρακτηριστικά, και στο Υπουργικό Συμβούλιο, για χαλάρωση των μηχανισμών είσπραξης των εσόδων. Θα σας πω, και φαίνονται αυτά τα στοιχεία σε ταμειακή βάση, ότι πράγματι, τους πρώτους 9 μήνες του 2009 είχαμε μια υστέρηση εσόδων της τάξεως περίπου του 30%. Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, η υστέρηση ήταν 13,2% και το Δεκέμβριο ήταν 17,2%. Για ποια χαλάρωση των μηχανισμών είσπραξης μιλάτε; Μήπως είναι δικό σας πρόβλημα;

Αναφερθήκατε σε προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες στο πεδίο της δημοσιονομικής προσαρμογής. Ο κύριος Υπουργός, στην Ολομέλεια της Βουλής, κατέθεσε σχετικό πίνακα για το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης, ο οποίος δείχνει ότι το χαμηλότερο επίπεδο ελλείμματος που πετύχαμε ποτέ από το 1989, ήταν το 2006 και ήταν της τάξεως του -2,9%. Είπατε ότι η Ελλάδα βρίσκεται για πρώτη φορά σε ύφεση μετά το 1993, για να περάσετε και το μήνυμα ότι επί Νέας Δημοκρατίας και πάλι, υπήρξαν αρνητική ανάπτυξη και ύφεση. Θα καταθέσω και πάλι ένα σχετικό πίνακα, διότι δεν παρουσιάζετε όλη την αλήθεια. Αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης εμφανίζουν για πρώτη φορά άλλες εννέα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1993, το Βέλγιο, η Δανία, η Φιλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Σουηδία. Αυτό, συνεπώς, δεν οφείλεται στις πολιτικές εκείνης της κυβέρνησης, αλλά στο ευρύτερο κλίμα, το οποίο υπήρχε τότε.

Αναφερθήκατε στην απόκλιση της δημοσιονομικής προσαρμογής. Πράγματι, στην παρουσίαση, η οποία έγινε στο Υπουργικό Συμβούλιο, για πρώτη φορά μιλήσατε για τον οικονομικό κύκλο, δηλαδή για τη μείωση του Α.Ε.Π., που υπήρχε φέτος, δηλαδή για τη μείωση της συνολικής ζήτησης, για την αύξηση της επιστροφής φόρου, για την αύξηση των δαπανών για τόκους, για την αύξηση των επιχορηγήσεων στα Ασφαλιστικά Ταμεία, για την αύξηση των πρωτογενών δαπανών και για την ενίσχυση των οικονομικά ασθενέστερων ομάδων του πληθυσμού. Αυτό, όμως, που δεν παρουσιάσατε είναι τις όποιες «λογιστικές ακροβασίες» κάνατε μέσα σ’ αυτή τη χρονιά για το έλλειμμα του 2009, και προφανώς, την μη υιοθέτηση εξαγγελθέντων μέτρων της προηγούμενης κυβέρνησης, την οποία παρουσιάζεται σε συνημμένο πίνακα, ο οποίος υπάρχει στη σελίδα 71. Αυτός ο πίνακας δείχνει ότι δύο πρωτοβουλίες της προηγούμενης κυβέρνησης, δηλαδή ο φόρος σε τυχερά παιχνίδια και στοιχήματα και η ρύθμιση των ημιυπαίθριων χώρων, για τα οποία υπήρχε αρχική εκτίμηση συγκεκριμένου ποσού, αθροίσματος περίπου 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, μετά είναι μηδενικά, διότι αποσύρατε τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.

Επειδή η Κυβέρνηση συχνά αναφέρεται στην προτεραιότητα που αποδίδει στις αναπτυξιακές πολιτικές, θέλω να καταθέσω ορισμένες παρατηρήσεις επί αυτού.

Πρώτον, η ολιγωρία της Κυβέρνησης, ήδη, από τις πρώτες ημέρες είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια κοινοτικών πόρων από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Δεύτερον, η Κυβέρνηση αδυνατεί να διευκρινίσει, πώς προτίθεται να πληρώσει τα επιπλέον 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ από την υπερδέσμευση του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.

Κατά τους τρεις πρώτους μήνες διακυβέρνησης ΠΑ.ΣΟ.Κ., το ΕΣΠΑ έχει «παγώσει». Αυτό το χρονικό διάστημα καταχωρήθηκαν μόνο 129 εκατομμύρια ευρώ φτάνοντας τη συνολική απορρόφηση, όπως λέει και το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, στο 3,56%. Το 3,7%, που είχαμε αφήσει εμείς το καλοκαίρι, μας έφερνε στην πέμπτη θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επίσης, η Κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προβεί σε αναθεώρηση της δομής και του τρόπου υλοποίησης του ΕΣΠΑ. Σημειώνουμε ότι για τρεις μήνες δεν έχει συγκληθεί η Κεντρική Γνωμοδοτική Επιτροπή και τέλος, έχουμε στην περίφημη αναμόρφωση του επενδυτικού νόμου, ο οποίος εκτιμούμε ότι δεν θα συμβάλει στους αναπτυξιακούς στόχους της Κυβέρνησης.

Οι προδιαγραφές είναι ακόμη άγνωστες.  Οι διευκρινιστικές κοινές Υπουργικές αποφάσεις αναμένεται να εκδοθούν μετά τον Ιούνιο.  Ενώ η διαδικασία διαπραγμάτευσης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε περίοδο αξιολόγησης των νέων Επιτρόπων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι δυνατόν να καθυστερήσει την εφαρμογή του νέου Αναπτυξιακού Νόμου για μετά το Σεπτέμβριο του 2010, ενώ να κρατήσει το χειρότερο σενάριο, τότε ο νόμος μπορεί να ισχύσει και το 2011.  Εκτιμώ, ότι σ’ ορισμένα σημεία το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, είναι μάλλον πρόχειρο, και πρέπει να γίνουν κάποιες διευκρινήσεις ή να αλλάξετε κάποια πιστωτικά στοιχεία. 

Ο κύριος Υπουργός είπε ότι θα έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα το 2012.  Το πρόγραμμα κύριε Υπουργέ, που κάνατε στο Υπουργικό Συμβούλιο μιλάει για το 2011, μάλλον πρέπει να ελέγξετε τα στοιχεία σας.  Αυτά που έχετε στο πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης, μιλάτε για πάγωμα μισθών κατά από 2000 ευρώ.  Δεν υπάρχει πουθενά για αύξηση των μισθών πάνω από το πληθωρισμό.  Το είπε ο κύριος Υπουργός, σήμερα στο Υπουργικό Συμβούλιο, ότι προβλέπεται χορήγηση αύξησης πάνω από το πληθωρισμό. 

Παρά την αδικαιολόγητη καθυστέρηση της Κυβέρνησης, παρότι αγνόησε πολλές από τις δικές μας προτάσεις, επισημαίνουμε τη θετική καταγραφή η οποία υπάρχει σε αρκετά σημεία, για τη μείωση του ελλείμματος του 2010. Φαίνεται στο σχέδιο ότι για το 2011 και 2012 δεν υπάρχει ούτε ένα κοστολογημένο μέτρο.  Θεωρούμε, ότι είναι ελλιπές, ανεπαρκές, σε ότι αφορά το βασικό στόχο και κυρίως δεν έχει επαρκή αντισταθμικά μέτρα, ενίσχυσης της ενεργού ζήτησης. 

Έχουμε καταθέσει συγκεκριμένα μέτρα για την υψηλή και διατηρήσιμη ανάπτυξη, για τη δημοσιοοικονομική προσαρμογή, συγκεκριμένα μέτρα για τη περιστολή των πρωτογενών δαπανών και τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών.  Σε κάθε περίπτωση εμείς θα παρακολουθούμε, θα μελετάμε βήμα προς βήμα στη πράξη των κυβερνητικών δεσμεύσεων για τη μείωση του ελλείμματος και του χρέους.