Εισήγηση στη B΄ Σύνθεση του Τμήματος Διακοπής των Εργασιών της Βουλής επί...

Εισήγηση στη B΄ Σύνθεση του Τμήματος Διακοπής των Εργασιών της Βουλής επί του Σχεδίου Νόμου «Αναθεώρηση Διατάξεων του Ν. 703/1977 περί Ανταγωνισμού»

Η βαθιά, παρατεταμένη και διαρκώς μεταλλασσόμενη οικονομική κρίση κατέδειξε, με τον πλέον εμφατικό τρόπο, την ανάγκη περαιτέρω προώθησης και εδραίωσης αποτελεσματικών ρυθμίσεων με στόχο την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
Ρυθμίσεων που θα διασφαλίζουν τα αιτήματα της κοινωνίας για οικονομική αποτελεσματικότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.
Ρυθμίσεων που θα οριοθετούν το πεδίο της οικονομικής δραστηριότητας ανάμεσα στη λειτουργία μιας ασύδοτης ελεύθερης αγοράς και ενός περιβάλλοντος άκρατου προστατευτισμού.
Ρυθμίσεων που θα διαμορφώνουν ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας των μηχανισμών εποπτείας της αγοράς.
Ρυθμίσεων που θα διαμορφώνουν συνθήκες ελεύθερου και υγιούς ανταγωνισμού, εμποδίζοντας τον εκφυλισμό του, μέσω συγχωνεύσεων, εναρμονισμένων πρακτικών ή κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης.
Αυτούς ακριβώς τους σκοπούς των ρυθμίσεων υπηρετεί και η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία.
Πρωτοβουλία με στόχο τη βελτίωση των κύριων τομέων εφαρμογής της πολιτικής ανταγωνισμού, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της λειτουργίας της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Λειτουργία που επιδρά στις δομές και στη διάρθρωση της οικονομίας.
 
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, μετά την τελευταία τροποποίηση του Νόμου 703/1977 το 2005, απέκτησε διακριτή νομική οντότητα.
Διευρύνθηκαν οι ελεγκτικές της αρμοδιότητες.
Ενισχύθηκε υλικοτεχνικά και σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού.
Η λειτουργία της έγινε πιο αποτελεσματική.
Προχώρησε σε πραγματικούς ελέγχους σε κρίσιμες υποθέσεις.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι μέχρι το 2005 δεν είχε κινηθεί ούτε μία διαδικασία για παραβιάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας στα περίπου 30 χρόνια από την ύπαρξη του σχετικού Νόμου.
Από το 2006 συντάχθηκαν συνολικά 24 σχετικές εισηγήσεις προς την Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Επίσης, η σύγκριση ανάμεσα στα πρόστιμα που επέβαλε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, πριν και μετά το 2005, επισημαίνει τη μεγάλη διαφορά.
Παρά τη σχετική πρόοδο όμως που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, η κατάσταση στην αγορά εξακολουθεί να εμφανίζει αντιανταγωνιστικά φαινόμενα.
Να εμπεριέχει νοσηρές αντιλήψεις, συμπεριφορές και πρακτικές.
Να παρουσιάζει στρεβλώσεις.
Στρεβλώσεις που οφείλονται σε χρόνιες αδυναμίες, αγκυλώσεις και παθογένειες της εσωτερικής αγοράς, και που επιβαρύνονται από την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος.
Πράγματι, εξακολουθούν να υπάρχουν προϊόντα που διακινούνται μονοπωλιακά ή ολιγοπωλιακά.
Υπάρχουν τομείς και κλάδοι που δεν λειτουργεί αποτελεσματικά ο υγιής ανταγωνισμός.
Υπάρχουν κρούσματα κερδοσκοπίας και αθέμιτες πρακτικές από μεσάζοντες.
Υπάρχει και μια νοοτροπία ατιμωρισίας, που εμπεδώθηκε, πριν από πολλά χρόνια, μέσα από την ανυπαρξία ή την πλημμελή εφαρμογή ελέγχων και κυρώσεων.
Τέλος, δεν πρέπει να λησμονούμε, ότι όσο καλά και να εποπτεύεται μία αγορά από την εκάστοτε εθνική ή υπερεθνική αρχή ανταγωνισμού, οι επιχειρήσεις έχουν την τάση να επαναλαμβάνουν ή να εφευρίσκουν νέους τρόπους νόθευσης του ελεύθερου ανταγωνισμού.
 
Για τους λόγους αυτούς επιβάλλεται η ενίσχυση της πολιτικής ανταγωνισμού, σε θεσμικό και νομοθετικό επίπεδο, καθώς και στο σχεδιασμό και στην αποτελεσματικότητα των μηχανισμών εφαρμογής της.
Στην κατεύθυνση αυτή η Κυβέρνηση, πρόσφατα, προχώρησε στην αναθεώρηση του Αγορανομικού Κώδικα και στη σύσταση της Υπηρεσίας Εποπτείας της Αγοράς, αποδίδοντας σ’ αυτή ελεγκτικές, κοστολογικές και τιμοληπτικές αρμοδιότητες, αλλά και τη δυνατότητα επιβολής αυστηρών κυρώσεων.
Με το υπό συζήτηση Σχέδιο Νόμου η Κυβέρνηση ολοκληρώνει τη νομοθετική της παρέμβαση στην οργάνωση και λειτουργία του μηχανισμού ελέγχου της τήρησης συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά, της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
 
Πιο συγκεκριμένα, οι βασικοί άξονες του παρόντος νομοθετικού πονήματος είναι:
1ος Άξονας. Η αναβάθμιση του θεσμικού ρόλου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μέσω:
  • της ενίσχυσης των κανονιστικών της αρμοδιοτήτων,
  • της αναδιατύπωσης των περιπτώσεων παρέμβασης για τη συγκέντρωση επιχειρήσεων,
  • της κατάργησης της πρόβλεψης για έκδοση Υπουργικής Απόφασης που να ενεργοποιεί τις αποφάσεις της Επιτροπής,  
  • της πρόβλεψης για την ισχύ των αποφάσεων αυτοδικαίως από την έκδοσή τους.
2ος Άξονας. Η ενδυνάμωση της ανεξαρτησίας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μέσω:
  • της παροχής νομικής προστασίας στα μέλη και στα στελέχη της Επιτροπής,
  • της στελέχωσης της θέσεως του Γενικού Διευθυντή από την Ολομέλεια της Επιτροπής και όχι από τον Υπουργό Ανάπτυξης.
3ος Άξονας. Η αποτελεσματικότερη και ταχύτερη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μέσω:
  • της αλλαγής στη σύνθεση και διάρθρωσή της,
  • της αύξησης των οργανικών θέσεων της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού,
  • της δυνατότητας συνεδρίασης και εξέτασης των υποθέσεων από τριμελή τμήματα,
  • της πρόβλεψης για την προτεραιότητα των υποθέσεων μείζονος σημασίας,
  • της δυνατότητας να χειρίζεται άμεσα μία υπόθεση κάθε εισηγητής
4ος Άξονας. Η ενίσχυση και αναβάθμιση του ελεγκτικού πλαισίου, μέσω:
  • της δυνατότητας χαρτογράφησης της αγοράς,
  • της βελτίωσης της διαδικασίας προληπτικού ελέγχου των συγκεντρώσεων,
  • της ενίσχυσης του προγράμματος επιείκειας,
  • του επανακαθορισμού επί το αυστηρότερο των χρηματικών προστίμων και των ποινικών κυρώσεων, αλλά και της επιβολής νέων κυρώσεων.
5ος Άξονας. Η ενδυνάμωση της αξιοκρατίας και της διαφάνειας στη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μέσω:
  • της αναβάθμισης των κριτηρίων για τον ορισμό των μελών της,
  • της θεσμοθέτησης Κώδικα Δεοντολογίας,
  • της δημιουργίας Γραφείου Εσωτερικού Ελέγχου.
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Δύο είναι οι βασικοί πυλώνες των κυβερνητικών πρωτοβουλιών στο συγκεκριμένο πεδίο πολιτικής δράσης τα τελευταία 5 χρόνια:
Ο πρώτος έχει να κάνει με την αδιαπραγμάτευτη αντιμετώπιση φαινομένων που αφορούν, είτε σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, είτε σε εναρμονισμένες πρακτικές, είτε σε ολιγοπωλιακές καταστάσεις.
Και ο δεύτερος με την απελευθέρωση των αγορών και τη λειτουργία του ανταγωνισμού με βάση αυστηρούς και ξεκάθαρους κανόνες.
Το υπό συζήτηση και ψήφιση Σχέδιο Νόμου εδράζεται επάνω σ’ αυτούς ακριβώς τους πυλώνες.
Αποτελεί ένα ακόμη βήμα για την καλύτερη θεσμική οργάνωση και λειτουργία των μηχανισμών εποπτείας του ανταγωνισμού.
Πρόκειται για μία νομοθετική πρωτοβουλία που βελτιώνει την αποτρεπτική αποτελεσματικότητα της πολιτικής ανταγωνισμού.
Που ενισχύει την αναγνωριστική αποτελεσματικότητά της.
Που ενδυναμώνει τη διαχειριστική αποτελεσματικότητά της.
Που αναβαθμίζει την αποτελεσματικότητα εφαρμογής της με την οποία κρίνεται η ποιότητα των μηχανισμών εφαρμογής της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Για τους λόγους αυτούς και προτείνω την ψήφιση του υπό συζήτηση Σχεδίου Νόμου.