Ομιλία στην Εκδήλωση του MoneyShow με θέμα «Η Nεανική Eπιχειρηματικότητα στο Ελληνικό...

Ομιλία στην Εκδήλωση του MoneyShow με θέμα «Η Nεανική Eπιχειρηματικότητα στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, Πραγματικότητα – Ανάγκη – Προοπτικές»

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συντελεστές της εκδήλωσης, την Ελληνική Ομοσπονδία Νεανικών Επιχειρήσεων, για την ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση που μου απηύθυναν να παραστώ και να καταθέσω κάποιες σκέψεις σχετικά με το καλλιέργεια της νεανικής επιχειρηματικότητας στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο.
Να τους συγχαρώ για την άρτια διοργάνωση και για την πλούσια δράση που αναλαμβάνουν και αναπτύσσουν, σταθερά και διαχρονικά, με στόχο την ανάδειξη και τόνωση της επιχειρηματικότητας στη χώρα μας.
Επιχειρηματικότητα που συμβάλλει στην ενθάρρυνση της οικονομικής δραστηριότητας, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.
Θα μου επιτρέψετε, αν και Βουλευτής της πλειοψηφίας, να μην προβώ σε έναν απολογισμό του σημαντικού, κατά την άποψή μου, κυβερνητικού έργου που έχει επιτελεστεί στο αντικείμενο της σημερινής συζήτησης, αλλά να τοποθετηθώ ως μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας σε ένα Πανεπιστήμιο, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, για το οποίο η καλλιέργεια της επιχειρηματικότητας αποτελεί βασική στόχευση.
 
Κυρίες και κύριοι,
Θεωρητικές προσεγγίσεις και εμπειρικές μελέτες κατατείνουν στη διαπίστωση ότι η εκπαίδευση αποτελεί το βασικό μηχανισμό παραγωγής, συσσώρευσης και διάχυσης του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Του πιο πολύτιμου πόρου στη νέα οικονομία και κοινωνία της γνώσης η οποία διαμορφώνεται.
Έχει αποδειχθεί ότι οι επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο, τόσο οι ιδιωτικές όσο και οι κοινωνικές, υπό την προϋπόθεση της χρηστής και αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων, έχουν καλές αποδοτικότητες.
Ως εκ τούτου ορθώς η Κυβέρνηση έχει αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στην ποσότητα και στην ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Ορθώς έχει αποδώσει υψηλή προτεραιότητα στην ανασυγκρότηση του συστήματος της τυπικής εκπαίδευσης και στη δημιουργία ενός αξιόπιστου συστήματος δια βίου μάθησης.
Σε αυτή την κατεύθυνση καίριας σημασίας είναι η παρέμβαση στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης.
Είναι γεγονός ότι η κατάσταση στο χώρο αυτό είναι προβληματική.
Η ανώτατη εκπαίδευση σε θεσμικό, δομικό και λειτουργικό επίπεδο παρουσιάζει ελλείμματα και αναχρονιστικές αγκυλώσεις, με συνέπεια να μην μπορεί να συμβάλλει, όσο δυνητικά μπορεί, στην επιτυχή προσαρμογή της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας στο ανταγωνιστικό και συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Και έχει ιδιαίτερη σημασία για την προώθηση της επιχειρηματικής νοοτροπίας και των αντίστοιχων δεξιοτήτων στη νέα γενιά, καθώς και της ποιοτικής επιχειρηματικής δραστηριότητας που εκδηλώνεται σε μία χώρα, όπως επισημαίνεται άλλωστε και σε όλα τα κείμενα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σε όλες άλλωστε τις μελέτες καταδεικνύεται ότι η συμμετοχή στην επιχειρηματικότητα αυξάνεται καθώς βελτιώνεται το εκπαιδευτικό επίπεδο.
Με εφαλτήριο αυτές τις σκέψεις, μία προτεραιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας σε πανεπιστημιακό επίπεδο πρέπει να είναι η ανάπτυξη εκείνων των γνώσεων και των δεξιοτήτων των νέων ανθρώπων που ενθαρρύνουν και προωθούν την επιχειρηματικότητα και αυξάνουν την προσαρμοστικότητά τους στις εξελίξεις της αγοράς εργασίας.
Είναι η ανίχνευση και κινητοποίηση ταλέντων.
Είναι η ανάδειξη και αξιοποίηση των δυνατοτήτων για έκφραση και δημιουργία.
Είναι η ανάπτυξη της ικανότητας διάγνωσης και αναγνώρισης των νέων ευκαιριών και της δυνατότητας επιλογής αξιοποίησής τους με την ανάληψη επιχειρηματικού κινδύνου.
Είναι η υπέρβαση των αναστολών μπροστά στο ενδεχόμενο της αποτυχίας.
Είναι, σε τελική ανάλυση, η ενθάρρυνση και προώθηση της δημιουργικότητας των νέων ανθρώπων, έτσι ώστε ο νέος να μη λειτουργεί ως παθητικός αποδέκτης γνώσεων, στοιχείο που ουσιαστικά αποθαρρύνει τη χρησιμοποίηση αυτής της γνώσης δημιουργικά.
 
Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί, και η τελευταία μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για την «Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα» το αναδεικνύει, ότι ο εντοπισμός μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας βασίζεται και στη συσσωρευμένη γνώση και εμπειρία του ατόμου, κάτι που σημαίνει ότι το μορφωτικό επίπεδό του δεν καθορίζει πάντα απόλυτα το αν κάποιος είναι σε θέση να εντοπίσει στην αγορά κάποιες καλές επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Στο ίδιο πλαίσιο, η σημασία των γνώσεων που υποδηλώνει η ανώτατη εκπαίδευση δεν εξαντλείται στην περίπτωση που αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα σε ένα επιχειρηματικό εγχείρημα.
Στην πραγματικότητα η σημασία τους είναι πολύ ευρύτερη, στον βαθμό που αυξάνουν την «απορροφητική ικανότητα» του επιχειρηματία, την ικανότητά του δηλαδή να απορροφά ρητή και άρρητη γνώση, έστω και αν δεν την έχει παραγάγει ο ίδιος, και να είναι σε θέση να τη συνδυάσει με άλλα δεδομένα και να την εφαρμόσει με νέους τρόπους.
 
Κυρίες και κύριοι,
Μέχρι σήμερα έχουν αναληφθεί αρκετές πρωτοβουλίες και έχουν γίνει παρεμβάσεις στην εκπαίδευση που αφορούν στην επιχειρηματικότητα και αποσκοπούν στην ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος, την ενθάρρυνση της επιχειρηματικής δράσης, και την πληροφόρηση των νέων για τις δυνατότητες ανάληψης επιχειρηματικών σχεδίων.
Πρέπει όμως η διάσταση της επιχειρηματικότητας στην εκπαίδευση να εμπλουτισθεί, να τονωθεί, να διευρυνθεί σε νέα πεδία.
Απαιτείται να αρθεί η αποσπασματικότητα και να ενοποιηθούν οι δράσεις σε ένα ενιαίο πλαίσιο.
Στην κατεύθυνση αυτή:
 
1ον: Ορισμένα τμήματα/σχολές, κυρίως τα οικονομικά και πολυτεχνικά τμήματα, παρέχουν γνώσεις σε επιμέρους πτυχές της επιχειρηματικότητας και σε συνάφεια με το αντικείμενο σπουδών τους (π.χ. πάνω στον τρόπο εκπόνησης ενός επιχειρηματικού σχεδίου).
Απαιτείται η περαιτέρω ενθάρρυνση της εισαγωγής μαθημάτων επιλογής στο πλαίσιο των τελευταίων ετών φοίτησης, καθώς και εργαστηριακών μαθημάτων και ασκήσεων με ειδικό περιεχόμενο για την ανάπτυξη της αυτενέργειας, της ερευνητικής ικανότητας και της μύησης των φοιτητών στη διαδικασία της παραγωγής και την κουλτούρα του “επιχειρείν”.
Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει ξεκινήσει μια τέτοια προσπάθεια με την εισαγωγή του μαθήματος «Επιχειρηματικότητα» σε όλα τα τμήματά του.
 
2ον: Εκτός όμως από τη διδασκαλία της επιχειρηματικότητας ως γνωστικού αντικειμένου, σε διεθνές επίπεδο υπάρχουν πολύτιμοι προβληματισμοί, όπως η πρόσφατη έκθεση Developing Entrepreneurial Graduates (2008) στη Μεγάλη Βρετανία, η οποία τονίζει την ιδιαίτερη σημασία του βιωματικού στοιχείου – σε αντίθεση με την παθητική μάθηση – για την εξοικείωση των μαθητών με την επιχειρηματική προοπτική.
Στην κατεύθυνση αυτή, ήδη λειτουργεί ο θεσμός της πρακτικής άσκησης σε πολλά τμήματα/σχολές της χώρας.
Απαιτείται η επέκταση και θεσμική κάλυψη της πρακτικής άσκησης στο πλαίσιο των προγραμμάτων σπουδών στις βαθμίδες και τα επίπεδα της εκπαίδευσης, που έχουν έξοδο στην αγορά εργασίας καθώς και η ανάπτυξη πλαισίου κινήτρων τόσο για την αύξηση των συμμετεχόντων σπουδαστών και φοιτητών όσο και για την προσέλκυση περισσότερων επιχειρήσεων υποδοχής της πρακτικής άσκησης. 
 
3ον: Λειτουργούν Γραφεία Διασύνδεσης στα Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι. της χώρας, με στόχο την παροχή πληροφοριών και ενημέρωσης στους φοιτητές και σπουδαστές για τις δυνατότητες απασχόλησης, και τις πιθανές εναλλακτικές πορείες που μπορούν να ακολουθήσουν μετά το πέρας των σπουδών τους.
Απαιτείται τα υφιστάμενα και νέα Γραφεία Διασύνδεσης να ενισχυθούν και να διευρύνουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους με στόχο την τόνωση και διεύρυνση των σχέσεων των Ιδρυμάτων με την τοπική οικονομία και τη σύνδεση μεταξύ των δομών της ανώτατης εκπαίδευσης και της παραγωγής.
Απαιτείται επίσης η δικτύωση των Γραφείων Διασύνδεσης με δομές προώθησης της απασχόλησης και διαμεσολάβησης (π.χ. ΚΠΑ, Δήμοι κλπ).
 
4ον: Απαιτείται να ενσωματωθούν και άλλες δραστηριότητες με στόχο την ενίσχυση της κουλτούρας επιχειρηματικότητας, όπως είναι η δημιουργία «εικονικών» επιχειρήσεων (υπάρχουν ήδη ψηφιακά προγράμματα λειτουργίας εικονικών επιχειρήσεων που ήδη χρησιμοποιούνται στο πρόγραμμα Επιχειρήν του ΕΜΠ), η παροχή κινήτρων στους συμμετέχοντες, η ενθάρρυνση συστηματικών επισκέψεων μαθητών, σπουδαστών και φοιτητών σε επιχειρήσεις εσωτερικού και εξωτερικού, και η πραγματοποίηση εκθέσεων και διαγωνισμών για την επιλογή καινοτόμων ιδεών και επιχειρηματικών σχεδίων.
 
5ον: Ιδρύθηκαν και λειτουργούν θυρίδες επιχειρηματικότητας της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, που στόχο έχουν την πληροφόρηση και την εξατομικευμένη συμβουλευτική στήριξη των νέων και την στήριξη τους για την ανάπτυξη επιχειρηματικών σχεδίων.
Απαιτείται η ενίσχυσή τους (τόσο σε αριθμό όσο και με την οργάνωση συναντήσεων και συζητήσεων μεταξύ φοιτητών και επιχειρηματιών) ώστε να αναδειχθούν και να προωθηθούν ζητήματα νεανικής επιχειρηματικότητας καθώς και ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας.
 
Κυρίες και κύριοι,
Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την έννοια της επιχειρηματικότητας σε μια οικονομία έχει γενικότερες επιπτώσεις τόσο στην πλευρά της προσφοράς όσο και στην πλευρά της ζήτησης της επιχειρηματικότητας.
Στην πλευρά της προσφοράς η διάθεση για αξιοποίησης των ευκαιριών εξαρτάται:
  • από την ύπαρξη αντίστοιχου αριθμού δυνητικών επιχειρηματιών,
  • από το προφίλ τους και την εμπιστοσύνη που έχουν στις ικανότητές τους,
  • από την πιθανή εκπαίδευσή τους στην έννοια, τις διαδικασίες και τις ανάγκες της επιχειρηματικότητας.
Στην πλευρά της ζήτησης σημαντική προϋπόθεση είναι βεβαίως να υπάρχουν επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Η ποσότητα αλλά και η ποιότητα αυτών των ευκαιριών όμως εξαρτώνται και από το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον και επομένως ως μεγέθη μπορούν να βελτιωθούν σε ένα μακροοικονομικό περιβάλλον οικονομικής μεγέθυνσης, πολιτικής σταθερότητας και ευνοϊκού κλίματος.
 
Όμως είναι γεγονός ότι η Ελλάδα, παρά τη σχετική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, υστερεί σημαντικά στην αναγνώριση, στην καλλιέργεια και στην αξιοποίηση του συντελεστή επιχειρηματικότητα.
Υστερεί στην ενθάρρυνση και ενίσχυση της ίδρυσης, αποτελεσματικής λειτουργίας και ανάπτυξης των επιχειρήσεων.
Πρόσφατα δημοσιευμένες διεθνείς έρευνες (Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, International Institute for Management Development) συγκλίνουν στην ανωτέρω δυσάρεστη διαπίστωση.
Όμως, με βάση έρευνα που παρουσίασε το Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (Ι.Ο.Β.Ε.) για την «Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2007-2008», προκύπτει ότι στην Ελλάδα το 2007 ένα 5,71% του πληθυσμού ηλικίας 18-64 ετών, δηλαδή περίπου 388.000 άτομα, βρισκόταν στα αρχικά στάδια έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας (συμπεριλαμβανομένης της αυτοαπασχόλησης).
Στο σχετικό πίνακα η Ελλάδα κατατάσσεται ψηλά στην παγκόσμια κατάταξη, αποδεικνύοντας ότι οι όροι «κοιτίδα επιχειρηματικού δαιμονίου» και «επιχειρηματικό ταλέντο» είναι συνυφασμένοι με τη χώρα μας.
Πρέπει συνεπώς να αναδείξουμε και να αξιοποιήσουμε αυτό το ταλέντο.
Για την επιτυχία αυτού του στόχου απαιτείται η ενεργή ποιοτική και αποτελεσματική συμμετοχή της Πολιτείας, αλλά και του συνόλου της εκπαιδευτικής κοινότητας.