Εισήγηση στη Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2009

Εισήγηση στη Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2009

Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, κατατίθεται προς συζήτηση στην Επιτροπή μας ο Κρατικός Προϋπολογισμός. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική, οικονομική και κοινωνική σημασία. Αποτελεί το εφαλτήριο συζητήσεων για την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική της εκάστοτε Κυβέρνησης.
Ο Προϋπολογισμός του 2009 καταρτίστηκε και υποβλήθηκε σε μια από τις πιο κρίσιμες και δύσκολες περιόδους για την παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία. Σήμερα, η παγκόσμια κοινότητα διανύει μία περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, σοβαρών αναταράξεων και ισχυρών κλυδωνισμών. Η χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι σοβαρή και παρατεταμένη. Είναι διαρθρωτική, πολυδιάστατη και διαρκώς μεταλλασσόμενη λόγω της διασύνδεσης των οικονομιών και της ταχύτητας των επικοινωνιών. Η κρίση ξεπερνά τις αντοχές των εθνικών οικονομιών, αρκετές από τις οποίες έχουν ήδη εισέλθει στον κύκλο της στασιμότητας ή της ύφεσης, και επιδρά σοβαρά στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. «Μολύνει» την πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Το βάθος, η ένταση και η διάρκειά της έχουν ήδη υπερβεί τις αρχικές εκτιμήσεις. Η τελική έκβαση και οι συνολικές επιπτώσεις της δεν είναι ούτε και σήμερα δυνατόν να προβλεφθούν με επαρκή ακρίβεια και βεβαιότητα. Η κρίση αγγίζει και επιβαρύνει, αν και σε μικρότερο βαθμό λόγω των ισχυρότερων αντοχών της εξαιτίας των υψηλότερων ρυθμών μεγέθυνσης, της ήπιας προσαρμογής και της σχετικά χαμηλής εξωστρέφειάς της, και την Ελληνική οικονομία.
Η κατάσταση επιβάλλει υπευθυνότητα, συντονισμό και συντεταγμένη αντιμετώπιση της κρίσης, από τις κυβερνήσεις και τις εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, τόσο στη λήψη κατάλληλων μέτρων οικονομικής προσαρμογής και ανάκαμψης όσο και στην άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής. Πολιτικής υπεύθυνης και ρεαλιστικής, μακριά από εύκολες και ανέξοδες δόσεις υποσχεσιολογίας και παροχολογίας, που να καταδεικνύει την προσήλωση στους στόχους της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Και αυτή η προσήλωση εμπεριέχεται και αναδεικνύεται στον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2009, όπου και αποτυπώνεται η τρέχουσα εικόνα της Ελληνικής οικονομίας.
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η πορεία της Ελληνικής οικονομίας, παρά το δυσμενές παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ικανοποιητική. Η Kυβέρνηση, με τη στρατηγική και το μίγμα των πολιτικών της, κερδίζει το στοίχημα. Οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις διεθνών οργανισμών, με την όποια επισφάλεια ενσωματώνουν ιδιαίτερα κατά την τρέχουσα οικονομική συγκυρία, αλλά και τα αποτελέσματα των πρώτων τριμήνων του 2008, επιβεβαιώνουν τις αντοχές της Ελληνικής οικονομίας. Τα αποτελέσματα είναι απτά και μετρήσιμα. Πιο συγκεκριμένα:
  • Ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης διαμορφώθηκε στο 3,5% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, πολλαπλάσιος του μέσου όρου της Ευρωζώνης.
  • Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες σταθερής αγοραστικής δύναμης ανήλθε στο 97,3% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2007 από 93,9% το 2004.
  • Το δημόσιο χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 94,8% του ΑΕΠ το 2007 από 98,6% το 2004.
  • Οι επενδύσεις ενισχύθηκαν στο 25,7% του ΑΕΠ το 2007 από 24,4% το 2004.
  • Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 8,3% το 2007 από 10,5% το 2004 (7,2% το 2ο τρίμηνο του 2008). Ειδικότερα, το ποσοστό ανεργίας των νέων μειώθηκε στο 20,6% το 2ο τρίμηνο του 2008, το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που διεξάγεται η έρευνα εργατικού δυναμικού (1998).
  • Το ποσοστό απασχόλησης ενισχύθηκε στο 61,4% το 2007 από 59,4% το 2004 (62% το 2ο τρίμηνο του 2008).
  • Οι κοινωνικές μεταβιβάσεις ενισχύθηκαν στο 17,2% του ΑΕΠ το 2007 από 15,5% του ΑΕΠ το 2004, ποσοστιαία αύξηση που αντιστοιχεί σε ενίσχυση των εν λόγω δαπανών κατά 5 δισ. ευρώ περίπου.
Αυτή όμως η ικανοποιητική πορεία της Ελληνικής οικονομίας δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί όλα τα προβλήματά της. Υπάρχουν ακόμη χρόνιες, διαρθρωτικές αδυναμίες, υστερήσεις και παθογένειες οι οποίες και αναδεικνύονται με τον πλέον εμφατικό τρόπο στη σημερινή δύσκολη οικονομική και κοινωνική συγκυρία.
1η Αδυναμία. Το διευρυμένο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (14,1% του ΑΕΠ το 2007), λόγω της υψηλής ζήτησης της οικονομίας, κυρίως στον εμπορικό τομέα (υψηλή ελαστικότητα της εισαγωγικής δαπάνης ως προς τα εισοδήματα και χαμηλή ελαστικότητα ως προς τις τιμές), και του ελλείμματος ανταγωνιστικότητας. Ένα έλλειμμα το οποίο, αν και δε δημιουργεί πρόβλημα χρηματοδότησης, υπονομεύει τις μακροχρόνιες αναπτυξιακές προοπτικές της Ελληνικής οικονομίας.
2η Αδυναμία. Το υψηλό δημόσιο χρέος, το οποίο αποτελεί πηγή μακροοικονομικής ανισορροπίας και δυσκαμψίας και είναι αποτέλεσμα ανεύθυνης επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής κυβερνήσεων του παρελθόντος. Κυβερνήσεων που υπερτριπλασίασαν το χρέος από το 1981 μέχρι το 2004, παρά τις εξαιρετικά ευνοϊκές για τη μείωσή του, επικρατούσες τότε, οικονομικές συνθήκες. Η «ηδονή» κράτησε λίγο, ενώ η «οδύνη» θα κρατήσει πολύ, στερώντας πόρους από την άσκηση αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής και μεταφέροντας το βάρος για την αποπληρωμή του στις μελλοντικές γενεές [Πίνακας 1]. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι πληρωμές τόκων για το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης θα ανέλθουν στα 11,3 δισ. ευρώ (ή 4,6% του ΑΕΠ) το 2008.
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ, 1980 – 2009
Έτος
Καθαρός Δανεισμός Γενικής Κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)
Χρέος Γενικής Κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)
1980
-2,6
28,6
1981
-9,1
34,5
1982
-6,8
41,3
1983
-7,6
41,9
1984
-8,4
48,0
1985
-11,7
54,7
1986
-9,5
55,9
1987
-9,2
62,2
1988
-11,5
66,8
1989
-14,4
69,9
1990
-16,1
80,7
1991
-11,5
83,3
1992
-12,8
89,0
1993
-13,8
111,6
1994
-10,0
109,3
1995
-10,6
110,1
1996
-7,4
111,3
1997
-4,0
108,2
1998
-2,5
105,8
1999
-1,8
105,2
2000
-4,2
114,0
2001
-3,7
114,7
2002
-3,8
112,5
2003
-4,6
109,9
2004
-7,4
98,6
2005
-5,1
98,0
2006
-2,8
95,9
2007
-3,5
94,8
2008
-2,5*
  93,1*
2009
  -2,0**
    91,4**
Πηγή: ΥΠΕΘΟ (1998), Επεξεργασία: Καζάκος Π. (2003); Eurostat (2005); Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών (2008), OECD, (2008)
*Εκτιμήσεις
** Προβλέψεις
 
3η Αδυναμία. Ο υψηλός πληθωρισμός και τα φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού στην αγορά (κρούσματα κερδοσκοπίας, αθέμιτες πρακτικές από μεσάζοντες, νοοτροπίες ατιμωρησίας κ.α.) που διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη των εισοδημάτων και αντανακλούν μακροοικονομικές ανισορροπίες και ακαμψία σε ορισμένες αγορές προϊόντων και εργασίας.
4η Αδυναμία. Το επίπεδο φτώχειας, ένα διαχρονικό και διατοπικό πρόβλημα, το οποίο, παρά τη βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης του πληθυσμού, παραμένει υψηλό, κυρίως λόγω της μειωμένης αποτελεσματικότητας των κοινωνικών δαπανών στην Ελλάδα. 
5η Αδυναμία. Το υψηλό έλλειμμα των δημόσιων επιχειρήσεων (0,6% του ΑΕΠ για το 2009) και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας (3,6% του ΑΕΠ το 2009).
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η σύνταξη του Προϋπολογισμού σ’ ένα περιβάλλον μεγάλης διεθνούς αναταραχής και αβεβαιότητας είναι αναμφίβολα δύσκολη υπόθεση, ιδιαίτερα όταν τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι περιορισμένα. Όμως, ο προϋπολογισμός, πέρα από μεγέθη και προβλέψεις, ενσαρκώνει και αντανακλά την οικονομική φιλοσοφία και το πολιτικό πλαίσιο που διαπνέει τη λογική, τις επιλογές και τις πρακτικές της Κυβέρνησης. Σε αυτή τη βάση, η Κυβέρνηση με τον Προϋπολογισμό του 2009, εξαντλώντας και αξιοποιώντας τα διαθέσιμα περιθώρια ευελιξίας, επιδιώκει:
  •  Τη διασφάλιση ικανοποιητικών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης.
  • Τη συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης με τη διατήρηση του κλίματος δημοσιονομικής πειθαρχίας και σταθερότητας. 
  • Την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής με τη θεμελίωση ενός πραγματικά δίκαιου κοινωνικού κράτους.
  • Την ασφαλέστερη έξοδο από την πίεση της διεθνούς κρίσης.
Τα πεπραγμένα και οι πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης, πολλές από τις οποίες περιλαμβάνονται στον υπό συζήτηση Προϋπολογισμό, δείχνουν ότι η Κυβέρνηση διαθέτει συγκροτημένο πολιτικό σχέδιο. Ακολουθεί πολιτικές ευθύνης και προοπτικής. Βασικοί άξονες δράσης είναι:
1ος Άξονας: Η ενίσχυση των εσόδων με τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Έτσι, τα έσοδα, προ μείωσης επιστροφών, προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 65,6 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 14,4% έναντι του 2008.

Ειδικότερα, τα έσοδα από την άμεση φορολογία προβλέπεται να ανέλθουν στα 26,7 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 18,0% έναντι του 2008, ενώ τα έσοδα από την έμμεση φορολογία προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 34,2 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 9,7% έναντι του 2008. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο λόγος των έμμεσων προς τους άμεσους φόρους να διαμορφωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαπενταετίας, στο 1,28 το 2009.

Η αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 7,1 δισ. ευρώ δεν προκύπτει από κάποια καινούργια φορολογική επιδρομή το 2009, από νέους φόρους του χρόνου. Κατά κύριο λόγο προέρχεται από:

  • Την πλήρη απόδοση των μέτρων αναμόρφωσης του συστήματος διακίνησης των καυσίμων και του νέου συστήματος στη διακίνηση και διάθεση του πετρελαίου ναυτιλίας.
  • Την περαιτέρω αναπροσαρμογή των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή προϊόντα.
  • Τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης με τη θέσπιση της αυτοτελούς φορολόγησης των διανεμόμενων μερισμάτων και των κερδών από αγοραπωλησίες μετοχών.
  • Την αύξηση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος των εταιρειών από 65% σε 80%.
  • Την πλήρη απόδοση των πρόσφατων ρυθμίσεων για την περαίωση των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων και των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο. 
  • Τη βελτίωση της διαδικασίας για την έγκαιρη βεβαίωση του ενιαίου τέλους ακινήτων και τη διενέργεια ελέγχων για την πλήρη απόδοσή του.
  • Την ενίσχυση και εντατικοποίηση των φορολογικών και τελωνειακών ελέγχων.
Επίσης, αναμένεται η είσπραξη μη τακτικών εσόδων συνολικού ύψους 1,4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 972 εκατ. ευρώ από την εισαγωγή στον τακτικό προϋπολογισμό των πόρων των καταργηθέντων ειδικών λογαριασμών και 400 εκατ. ευρώ από τη χρηματοδότηση του προγράμματος ενίσχυσης της ρευστότητας της οικονομίας λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Η ανάγκη ενίσχυσης των εσόδων επιβάλλει τη συνέχιση και ολοκλήρωση της φορολογικής μεταρρύθμισης. Βασικές επιδιώξεις αυτής της φορολογικής μεταρρύθμισης, μιας συστηματικής και συνεκτικής προσπάθειας που ξεκίνησε το 2004, είναι η απλοποίηση του φορολογικού συστήματος, η μείωση των φορολογικών συντελεστών, η διεύρυνση της φορολογικής βάσης, η βελτίωση της φορολογικής διοίκησης, η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, η αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης, η απλοποίηση και ο εξορθολογισμός της φορολογίας ακινήτων, η αναδιάρθρωση του συστήματος φορολόγησης και διακίνησης των καυσίμων και η προώθηση διορθώσεων στη φορολογία του κεφαλαίου.
Αυτοί οι στόχοι ενσωματώνονται και υλοποιούνται σε 3 μεταρρυθμιστικές φάσεις, μέσω νομοθετικών ρυθμίσεων που έχουν ψηφιστεί την τελευταία πενταετία. Πιο συγκεκριμένα:
Η πρώτη φάση έχει ως στόχο τη στήριξη της αναπτυξιακής διαδικασίας, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, την εξασφάλιση ενός πιο διαφανούς φορολογικού συστήματος. Σε αυτή τη φάση, η οποία και ολοκληρώθηκε, μειώθηκαν οι φορολογικοί συντελεστές για τις μεγάλες επιχειρήσεις κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες και για τις μικρότερες επιχειρήσεις κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες.
Η δεύτερη φάση έχει ως στόχο τη μεταρρύθμιση της φορολογίας φυσικών προσώπων με τη μείωση της φορολογικής τους επιβάρυνσης, την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό του φορολογικού συστήματος και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, με μέτρα όπως είναι η θέσπιση εκπτώσεων από το εισόδημα των φορολογουμένων με την προσκόμιση αποδείξεων.
Η τρίτη φάση έχει ως στόχο την απλοποίηση και τον εξορθολογισμό του συστήματος φορολόγησης ακίνητης περιουσίας, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, και την περαιτέρω αποκλιμάκωση των φορολογικών συντελεστών. Σε αυτή την κατεύθυνση βασικοί πυλώνες είναι:
1ος Πυλώνας: Η δραστική μείωση των φόρων που επωμίζονται τα ακίνητα στο πλέγμα της μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας, της απόκτησης πρώτης κατοικίας και της κατοχής ακίνητης περιουσίας. Στην κατεύθυνση αυτή θεσπίστηκε η κατάργηση του φόρου γονικής παροχής και κληρονομιάς, η απαλλαγή της πρώτης κατοικίας από το φόρο μεταβίβασης ακινήτων και η επιβολή ενός ενιαίου, οριζόντιου και με αναλογικότητα, τέλους ακινήτων με ιδιαίτερα χαμηλό φορολογικό συντελεστή και ευρεία φορολογική βάση. 
2ος Πυλώνας: Η αναμόρφωση του συστήματος φορολόγησης και διακίνησης των καυσίμων, με την επιβολή ενιαίου φόρου στο πετρέλαιο κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης.
3ος Πυλώνας: Η παροχή σημαντικών, προσωρινών, προαιρετικών, αλλά όχι χαριστικών, κινήτρων στις επιχειρήσεις για τη ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και των ανέλεγκτων φορολογικών υποθέσεων.
4ος Πυλώνας: Η εισαγωγή, με την ύπαρξη βέβαια αρκετών περιπτώσεων φοροαπαλλαγών για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης, ενός καινούργιου φορολογικού κλιμακίου για τους επιτηδευματιές και τους ελεύθερους επαγγελματίες, με φορολογικό συντελεστή 10%, αποσκοπώντας στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στην αποκατάσταση της ισορροπίας των φορολογικών βαρών μεταξύ μισθωτών, συνταξιούχων και ελεύθερων επαγγελματιών και επιτηδευματιών.
5ος Πυλώνας: Η αυτοτελής φορολόγηση ορισμένων κινητών αξιών, όπως είναι τα μερίσματα και τα stock options που διανέμουν οι ημεδαπές ανώνυμες εταιρείες.
6ος Πυλώνας: Η συνέχιση της απλοποίησης και της ορθολογικοποίησης της φορολογίας των φυσικών προσώπων και η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης. Ειδκότερα, σε αυτό τον άξονα δράσης, προβλέπεται:
  • Η αύξηση του αφορολόγητου ποσού των φυσικών προσώπων με παράλληλη σταδιακή μείωση των ενδιάμεσων συντελεστών της κλίμακας των μισθωτών-συνταξιούχων και των μη μισθωτών-επαγγελματιών στο κεντρικό κλιμάκιο εισοδήματος μέχρι και τα 30.000 ευρώ.
  • Η μείωση του συντελεστή φορολόγησης από 29% σε 27% το έτος 2008 και περαιτέρω στο 25% για το έτος 2009.
  • Η μείωση του συντελεστή φορολόγησης από 39% σε 37% το έτος 2008 και σε 35% το έτος 2009 του κλιμακίου εισοδήματος από 30.001 ευρώ μέχρι 75.000 ευρώ.
  • Η μείωση του ενδιάμεσου φορολογικού συντελεστή 25% της κλίμακας των μισθωτών-συνταξιούχων κατά μία ποσοστιαία μονάδα κάθε έτος, αρχίζοντας από το έτος 2010 μέχρι και το 2014, και η διαμόρφωσή του τελικώς σε 20%.
  • Η σταδιακή μείωση, κατά μία ποσοστιαία μονάδα, για τα επόμενα πέντε έτη (από το 2010 μέχρι και τη διαχειριστική χρήση 2014) του συντελεστή φορολογίας 25% που εφαρμόζεται στα καθαρά κέρδη των εταιρειών.
Βέβαια, ζητούμενο για την πορεία των φορολογικών εσόδων παραμένει η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Ενός φαινομένου που καμία χώρα, σε διεθνές επίπεδο, δεν έχει κατορθώσει να αντιμετωπίσει με απόλυτη αποτελεσματικότητα. Ενός φαινομένου με τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αφού η ύπαρξή του υποδαυλίζει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, δημιουργεί συνθήκες μη υγιούς ανταγωνισμού στην οικονομία, υποσκάπτει το ρόλο του κοινωνικού κράτους και ροκανίζει την κοινωνική συνοχή.
Η ίδια η φύση του φόρου, που αποτελεί για το φορολογούμενο υποχρεωτική μονομερή μεταβίβαση πόρων προς το κράτος χωρίς άμεσο αντάλλαγμα ή αντίκρισμα, συντελεί σε αυτό. Παράλληλα, όμως, και σε κάθε προσπάθεια νομοθετικής αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής αναπτύσσονται νέοι τρόποι αποφυγής, εμφανίζονται νέοι δίοδοι διαφυγής. 
Συνεπώς, η προσπάθεια για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής πρέπει να είναι συνεχής και συστηματική. Ο ρόλος του φοροεισπρακτικού μηχανισμού είναι σημαντικός αφού αποτελεί το μοναδικό συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη φορολογική βάση και τη φορολογική νομοθεσία αφενός και τα φορολογικά έσοδα αφετέρου. Στην κατεύθυνση αυτή η Κυβέρνηση προχωρά στη στελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών με επιλεγμένο προσωπικό, μετά από αξιολόγηση. Η θητεία τους θα είναι ως δύο τετραετίες, με ενδιάμεση αξιολόγηση στο τέλος της πρώτης τετραετίας.
Επίσης, προχωρά στην υιοθέτηση ενός ήπιου, λογικού και κοινωνικά δίκαιου συστήματος δαπανών χρήσεων με σαφή στόχευση στους «έχοντες» που φοροδιαφεύγουν. Θα αφορά κατόχους περιουσιακών στοιχείων μεγάλης αξίας που δεν μπορούν να καλύψουν με τα εισοδήματά τους τις υψηλές δαπάνες συντήρησης και χρήσης αυτών.
Παράλληλα και συμπληρωματικά, προχωρά και σε ενημερωτική εκστρατεία για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Εκστρατεία που εστιάζεται στην ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της φοροδιαφυγής. Εκστρατεία που υπογραμμίζει την αναγκαιότητα αλλαγής νοοτροπίας και τη χρησιμότητα της σταδιακής ενίσχυσης της φορολογικής συνείδησης.
 
2ος Άξονας: Η βελτίωση της διάρθρωσης των πρωτογενών δαπανών του Τακτικού Προϋπολογισμού, με την περικοπή των λειτουργικών δαπανών, οι οποίες,  αφαιρουμένων των δαπανών των καταργούμενων ειδικών λογαριασμών, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στο 3,4% του ΑΕΠ το 2009 (από 3,6% το 2008 και 3,9% το 2007).
3ος Άξονας: Η ενίσχυση της δημοσιονομικής διαφάνειας και η βελτίωση του ελέγχου των δημόσιων δαπανών. Στην κατεύθυνση αυτή, μέσω πρόσφατων νομοθετικών πρωτοβουλιών, ψηφίστηκαν διατάξεις:
  • για τον περιορισμό των ελλειμμάτων των ζημιογόνων ή επιχορηγούμενων από τον κρατικό Προϋπολογισμό Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών,
  • για την κατάργηση 53 ειδικών λογαριασμών υπουργείων και την ενσωμάτωσή τους στον κρατικό προϋπολογισμό,
  • για την ενίσχυση της διαφάνειας και την εξυγίανση των οικονομικών φορέων της γενικής κυβέρνησης.
4ος Άξονας: Η διανομή σημαντικού κοινωνικού μερίσματος. Με τις αυξημένες δαπάνες και τις πρόσθετες πιστώσεις για την κοινωνική προστασία η Κυβέρνηση στηρίζει το εισόδημα των πολιτών, ειδικά των οικονομικά ασθενέστερων. Έτσι, οι δαπάνες για κοινωνική προστασία ανέρχονται στο 7,2% των πρωτογενών δαπανών το 2009 (από 5,5% το 2008 και 5,3% το 2007). Σε αυτή την κατεύθυνση:
  • Ενισχύονται σημαντικά τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας και τα βοηθήματα υγειονομικής περίθαλψης.
  • Ενσωματώνεται η χρηματοδότηση, με την απόδοση του 4% του ΦΠΑ, του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών που συστήνεται στο πλαίσιο της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης.
  • Ενεργοποιείται η λειτουργία του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής, η οποία και στοχεύει στην κάλυψη των κενών του παραδοσιακού συστήματος κοινωνικής πρόνοιας. Αποτελεί μια πρώτη, στοχευμένη, παρέμβαση εισοδηματικής ενίσχυσης ατόμου ή νοικοκυριού με αποκλειστικό κριτήριο το εθνικό όριο της φτώχειας.
5ος Άξονας: Η αξιοποίηση των πηγών χρηματοδότησης, η επίσπευση της απορρόφησης και η ορθολογική διαχείριση των πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η ενίσχυση των συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού τομέα και της αξιοποίησης του αναπτυξιακού νόμου με στόχο τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και την άσκηση κοινωνικής πολιτικής. Ιδιαίτερο βάρος αποδίδεται στην ενίσχυση των πιστώσεων που διατίθενται για την εκτέλεση έργων που κατευθύνονται για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας, της απασχόλησης και της στήριξης ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων και περιοχών που πλήττονται εντονότερα από τη διεθνή οικονομική κρίση. Οι πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που χρηματοδοτούνται αμιγώς από εθνικούς πόρους, αυξάνονται κατά 1 δισ. ευρώ ή 37,7% σε σχέση με το 2008, ποσοστό που συνιστά τη μεγαλύτερη αύξηση που σημειώνεται τα τελευταία χρόνια στο Π.Δ.Ε. [Πίνακας 2].
  
Πηγή: Εισηγητικές Εκθέσεις Προϋπολογισμών
 
6ος Άξονας: Η καταβολή συστηματικής προσπάθειας από την Κυβέρνηση για την ενίσχυση της διαφάνειας και τον εξορθολογισμό στη διαχείριση των Δημόσιων Οικονομικών, καθώς και της διαδικασίας κατάρτισης, εκτέλεσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Ο Προϋπολογισμός του 2009 συνοδεύεται από Ειδική Έκδοση στην οποία αποτυπώνεται το σύνολο των δράσεων των φορέων της κεντρικής διοίκησης που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Με τη νέα αυτή μορφή καθίσταται ευκολότερη η αξιολόγηση της αποδοτικής διαχείρισης των περιορισμένων διαθέσιμων δημόσιων πόρων, ελέγχεται η αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών επιλογών, εναρμονίζεται η δημοσιονομική διαχείριση με τις διεθνείς πρακτικές και βελτιώνεται η τήρηση βασικών δημοσιονομικών αρχών που πρέπει να διέπουν τον κρατικό προϋπολογισμό (όπως είναι οι αρχές της δημοσιότητας, της ειλικρίνειας, της σαφήνειας, της ενότητας και της καθολικότητας). Επίσης, στην Ειδική Έκδοση γίνεται ειδική αναφορά στον εκσυγχρονισμό του συστήματος λογιστικής της κεντρικής διοίκησης, που θα συμβάλλει στη διαφάνεια των δημόσιων οικονομικών και στον αποτελεσματικότερο έλεγχο της δημόσιας διαχείρισης.
7ος Άξονας: Η συνέχιση και επιτάχυνση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση των αδυναμιών της οικονομίας. Σύμφωνα και με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος (Οκτώβριος 2008), οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες ιδίως στην παρούσα φάση και για τη θωράκιση της Ελληνικής οικονομίας έναντι της δυσμενούς διεθνούς συγκυρίας. Αν αυτό δεν επιτευχθεί, οι αρνητικές συνέπειες θα είναι σοβαρότερες, θα διαρκέσουν περισσότερο και το μεγαλύτερο μέρος τους θα το επωμίζονται οι οικονομικά ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες. Οι τελευταίες θετικές εξελίξεις στην προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της Ολυμπιακής και στην παραχώρηση Εμπορευματικών Σταθμών στον Λιμένα του Πειραιά αναδεικνύουν και αποδεικνύουν την ορθή πολιτική στόχευση της Κυβέρνησης.
8ος Άξονας: Η ενίσχυση της ρευστότητας της Ελληνικής οικονομίας, με δράσεις που αφορούν την τόνωση της πιστωτικής επέκτασης και τη μείωση των επιτοκιών, τη στήριξη τομέων και κλάδων που πλήττονται περισσότερο από την κρίση (όπως είναι ο αγροτικός τομέας και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις), και την θωράκιση της απασχόλησης. Προς αυτή την κατεύθυνση, η Ελληνική Κυβέρνηση, μακριά από προσεγγίσεις άκρατου κρατικού παρεμβατισμού, παρεμβαίνει και μεριμνά για τη βέλτιστη λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς και την εξασφάλιση της μέγιστης οικονομικής αποτελεσματικότητας, την κοινωνικά δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος και τη σταθεροποίηση της οικονομίας.
Προωθεί πρωτοβουλίες και μέτρα για την ενίσχυση της εγγύησης των καταθέσεων, την προστασία των δανειοληπτών και την ενίσχυση της ρευστότητας στην οικονομία. Πρωτοβουλίες που εναρμονίζονται στη φιλοσοφία τους και ευθυγραμμίζονται στις συγκεκριμένες δράσεις τους με τα αντίστοιχα σχέδια παρέμβασης που έχουν ανακοινώσει και οι λοιπές οικονομίες της Ευρωζώνης. Το κυβερνητικό σχέδιο για τη διοχέτευση ρευστότητας στην οικονομία, ύψους 28 δισ. ευρώ (ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 11% του ΑΕΠ της χώρας και είναι το μισό του κοινοτικού μέσου όρου), επικεντρώνεται στην εξασφάλιση της ροής της ρευστότητας πρώτα μεταξύ των φορέων της, δηλαδή των πιστωτικών ιδρυμάτων, και στη συνέχεια προς τους φορείς της πραγματικής οικονομίας, δηλαδή τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Με την υιοθέτηση και εφαρμογή αυτού του σχεδίου προκύπτουν πολλαπλά οφέλη για την Ελληνική οικονομία. Πιο συγκεκριμένα:
  • Δημιουργείται επαρκές περιθώριο κεφαλαιακής επάρκειας των πιστωτικών ιδρυμάτων που θωρακίζει τη φερεγγυότητα και τη χρηματοδοτική σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
  • Αμβλύνονται οι πιέσεις στα διατραπεζικά επιτόκια, και, κατ’ επέκταση, στα επιτόκια χορηγήσεων.
  • Διοχετεύεται ρευστότητα στην οικονομία, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της πιστωτικής επέκτασης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις ώστε να αποφευχθεί η πιστωτική ασφυξία.
  • Παρέχεται ισότιμη πρόσβαση στις αγορές χρήματος, δεδομένου ότι τα ίδια μέτρα και με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις υιοθετούνται πανευρωπαϊκά με την εποπτεία και το συντονισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
  • Εξασφαλίζεται ουσιαστική διαφύλαξη των συμφερόντων του Δημοσίου μέσω του κρατικού εποπτικού ελέγχου των τραπεζών και περιορίζεται έτσι ο ηθικός κίνδυνος.
  • Εξασφαλίζονται κεφάλαια, μέσω μερισμάτων και προμηθειών, που θα αξιοποιούνται για την ενίσχυση του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής και των Δημόσιων Επενδύσεων.
  • Δεν χαρίζονται κεφάλαια στα πιστωτικά ιδρύματα. Οι πράξεις παροχής ρευστότητας αναστρέφονται και ακυρώνονται στην ημερομηνία λήξης τους.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Ο Προϋπολογισμός του 2009 βασίζεται στην πρόοδο που σταθερά σημειώνει η Ελληνική οικονομία από το 2004. Είναι Προϋπολογισμός συνέχειας και συνέπειας. Αποτελεί ένα ακόμη σταθερό, σημαντικό, ρεαλιστικό βήμα στη μεγάλη προσπάθεια που καταβάλλεται για μια εξωστρεφή, υγιή και δυναμική, ανταγωνιστική και παραγωγική οικονομία και για μια δίκαιη κοινωνία.
Η εφαρμογή όσων προβλέπει ο Προϋπολογισμός αποτελεί αναμφίβολα ένα μεγάλο στοίχημα. Ένα μεγάλο στοίχημα γιατί η πεμπτουσία της πολιτικής αξιολόγησης παραμένει η συμβολή των κυβερνήσεων στην παραγωγή μετρήσιμων κοινωνικών, οικονομικών και εθνικών αποτελεσμάτων. Ένα μεγάλο στοίχημα για να μην χάσει η χώρα μας το βηματισμό της ανάπτυξης και της προόδου. Και αυτό το στοίχημα πρέπει να το κερδίσουμε. Και θα το κερδίσουμε.