Εισήγηση στην Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για το Σχέδιο Νόμου...

Εισήγηση στην Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για το Σχέδιο Νόμου «Προστασία Δανειοληπτών και Άλλες Διατάξεις»

Σήμερα, η παγκόσμια κοινότητα διανύει μία περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, σοβαρών αναταράξεων, ισχυρών κλυδωνισμών.
Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση, σε συνδυασμό με τις σημαντικές αυξήσεις στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, των τροφίμων και των άλλων πρώτων υλών, επιδρά και στην πραγματική οικονομία.
Η κρίση είναι βαθιά και πολυδιάστατη.
Είναι δομική.
Είναι θεσμική.
Οι επιπτώσεις της μεγάλες.
Η διάρκειά της απρόβλεπτη.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών κλονίζεται.
Η ανησυχία, η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα κυριαρχούν.
Η παγκόσμια κρίση αγγίζει και την Ελληνική οικονομία, κυρίως μέσω της επιβράδυνσης των ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης και της ενίσχυσης του κόστους άντλησης χρήματος.
Η κατάσταση επιβάλλει υπευθυνότητα, σοβαρότητα και εγρήγορση από τις εθνικές, εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές, με στόχο τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την προστασία αποταμιευτών και δανειοληπτών.
Απαιτεί την προσήλωση στους στόχους της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής ευαισθησίας.
Η Κυβέρνηση, με την ανάληψη νομοθετικών πρωτοβουλιών, όπως η παρούσα, κινείται προς τη ορθή κατεύθυνση ανάκτησης της εμπιστοσύνης των πολιτών και προστασίας των δανειοληπτών.
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Στο πλαίσιο αυτό, η αύξηση της νομικής εγγύησης της προστασίας των καταθετών στις 100.000 ευρώ για περίοδο 3 ετών, στα πλαίσια σχετικής πρωτοβουλίας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η πολιτική δέσμευση για την προστασία του συνόλου των καταθέσεων, πέρα από το νομικό ελάχιστο, αποτελεί σημαντική δράση.
Διότι η εγγύηση των καταθέσεων, η οποία και χρησιμοποιείται κυρίως για την προστασία των καταναλωτών, αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της σταθερότητας του πιστωτικού συστήματος (μαζί με την προληπτική εποπτεία, την παρεμβατική πολιτική και τον δανειστή ύστατης καταφυγής αποτελεί βασικό πυλώνα του διχτυού ασφαλείας, αρκεί να μην ενισχύεται το πρόβλημα του ηθικού κινδύνου).
Αρκεί να θυμηθούμε ότι κατά τη μεγάλη οικονομική κρίση στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1930, ο Ομοσπονδιακός Οργανισμός Εγγύησης Καταθέσεων που δημιουργήθηκε τότε, παρέχοντας εγγυήσεις για την προστασία των αποταμιευτών, αποκατέστησε τη σταθερότητα του πιστωτικού συστήματος.
Στη Σουηδία στις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι δυσχέρειες που αντιμετώπισαν αρκετές τράπεζες αντιμετωπίστηκαν, μεταξύ άλλων, και με την παροχή των αναγκαίων εγγυήσεων στους καταθέτες.
Παρόμοιες εμπειρίες είχαν και αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής και Ασίας (Calomiris, 1999; Kirm, 2002).
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρωτοβουλία της κυβέρνησης και για την προστασία των δανειοληπτών.
Η θεσμική απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος, η μεταβολή του πλαισίου κανόνων και εποπτείας των τραπεζών, η ενίσχυση των ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και η επίτευξη μακροοικονομικής σταθερότητας συνέβαλαν στην σημαντική αύξηση του τραπεζικού δανεισμού των ιδιωτών στη χώρα μας, κυρίως των νοικοκυριών. 
Τραπεζικού δανεισμού που ενισχύει την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων και την πραγματοποίηση επενδύσεων.
Η ενίσχυση όμως του κόστους άντλησης του χρήματος, ως απόρροια κυρίως της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, έχει περιορίσει τους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης και έχει αυξήσει τη δαπάνη εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων των δανειοληπτών, ιδίως για τα νοικοκυριά που έχουν υπερδανειστεί ή έχουν σχετικώς χαµηλά εισοδήµατα.
Ενδεικτικά και ενισχυτικά των ανωτέρω είναι τα πορίσματα της δειγματοληπτικής έρευνας που πραγματοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος για το 2007 για τη διερεύνηση του δανεισµού των νοικοκυριών:
  • Αν και τα µισά σχεδόν νοικοκυριά δεν έχουν δανειακές υποχρεώσεις, το ποσοστό αυτών που δήλωσαν ότι έχουν οφειλές από κάποιο δάνειο παρουσιάζει σηµαντική άνοδο σε σύγκριση µε το 2005 (51,4% έναντι 46,9%).
  • Η ταχεία πιστωτική επέκταση έχει ενισχύσει το βαθμό δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών σε όλα τα εισοδηµατικά κλιµάκια.
  • Ιδιαίτερα αυξηµένη παρουσιάζεται η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών στο χαµηλότερο εισοδηµατικό κλιµάκιο, η οποία προέρχεται κυρίως από µη ενυπόθηκα δάνεια (δάνεια εκτός στεγαστικών).
  • Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια µικρή επιδείνωση της χρηµατοοικονοµικής πίεσης στα νοικοκυριά, η οποία συνδέεται άµεσα µε την αύξηση των τραπεζικών επιτοκίων.
Επίσης, σύμφωνα με την τελευταία Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος τον Οκτώβριο του 2008:
1ον: Η ποιότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου των ελληνικών τραπεζών προς τον ιδιωτικό τοµέα χειροτέρευσε ελαφρά το πρώτο εξάµηνο του 2008, καθώς παρατηρήθηκε µικρή αύξηση του λόγου των δανείων σε καθυστέρηση προς το σύνολο των δανείων, η οποία οφείλεται αποκλειστικά στα δάνεια προς τα νοικοκυριά.
2ον: Η επιβράδυνση του ρυθµού αύξησης των στεγαστικών δανείων αναµένεται να επηρεάσει ανοδικά το ποσοστό των δανείων σε καθυστέρηση. Επίσης, ενδεχοµένως θα επηρεαστεί ανοδικά και η αναµενόµενη ζηµία από τα δάνεια αυτά, καθώς εκτιµάται ότι µπορεί να µειωθεί η δυνατότητα των νοικοκυριών να εξυπηρετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις, λόγω της αύξησης του κόστους δανεισµού και της επιβράδυνσης της ανόδου των εισοδηµάτων.
Αυτές οι παρατηρήσεις, σε συνδυασμό με την αύξηση των πλειστηριασμών, οδήγησαν την Κυβέρνηση στην ανάληψη της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας για την προστασία των δανειοληπτών, όπως ακριβώς είχε δεσμευθεί.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοθετικού πονήματος:
  • Αυξάνεται το ποσό, κάτω από το οποίο δεν επιτρέπεται ο πλειστηριασμός της μοναδικής κατοικίας του δανειολήπτη από 10.000 σε 20.000 ευρώ.
  • Η υφιστάμενη απαγόρευση κατάσχεσης των μισθών, συντάξεων ή ασφαλιστικών παροχών, ανεξαρτήτως ύψους, από τις τράπεζες επεκτείνεται και στην περίπτωση που η καταβολή των ποσών αυτών γίνεται με κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου.
  • Απαγορεύεται ο πλειστηριασμός ακινήτων, για τα οποία ισχύει το σύστημα των αντικειμενικών αξιών, σε τιμή κατώτερη της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
  • Καθιερώνεται η υποχρεωτική διεξαγωγή των πλειστηριασμών κινητών και ακινήτων στα κατά τόπους Ειρηνοδικεία, με γραπτές, σφραγισμένες προσφορές κατά την έναρξη του πλειστηριασμού.
  • Τέλος, λαμβάνεται μια ειδική μέριμνα για τους δανειολήπτες του Δημοσίου. Αυξάνεται το όριο της απαγόρευσης κατάσχεσης μέρους των μισθών, συντάξεων και ασφαλιστικών βοηθημάτων για χρέη προς το Δημόσιο από 600 σε 1.000 ευρώ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Κατά την παρούσα, δυσμενή και κρίσιμη, χρονική περίοδο, οφείλουμε όλοι, με υπευθυνότητα και ευαισθησία, να ανταποκριθούμε στις νέες ανάγκες που διαμορφώνονται διεθνώς.
Η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία, τόσο για την εγγύηση των καταθέσεων όσο και για την προστασία των δανειοληπτών, κινείται στην ορθή κατεύθυνση ενίσχυσης του διχτυού κοινωνικής προστασίας.
Τόνωσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ανακούφισης και ενίσχυσης των κοινωνικών ομάδων που πλήττονται περισσότερο από τις επιπτώσεις της τρέχουσας αρνητικής συγκυρίας.
Η χώρα μπορεί και οφείλει να εκμεταλλευθεί τα περιθώρια που της παρέχει η θέση της στο σκληρό πυρήνα της ΟΝΕ, για να συμβάλει στην υιοθέτηση κοινών πολιτικών, που θα θωρακίσουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες απέναντι στην κρίση.