Εισήγηση στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για το Προσχέδιο του...

Εισήγηση στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2009

Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, κατατίθεται προς συζήτηση στην Επιτροπή μας το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική, οικονομική και κοινωνική σημασία, και αποτελεί το εφαλτήριο συζητήσεων για την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική.
Και αυτό διότι η δημοσιονομική πολιτική, η οποία περιορίζεται στο πλαίσιο των βασικών αρχών και κατευθύνσεων του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ασκείται με τις μεταβολές στα μεγέθη του Προϋπολογισμού.
 
Κύριες και κύριοι συνάδελφοι,
Ο Προϋπολογισμός του 2009 καταρτίζεται σε μια από τις πιο κρίσιμες και δύσκολες περιόδους για την παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία.
Σήμερα, η παγκόσμια κοινότητα διανύει μία περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, σοβαρών αναταράξεων, ισχυρών κλυδωνισμών.
Η χρηματοπιστωτική κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι σοβαρή, διαρθρωτική και πολυδιάστατη λόγω της διασύνδεσης των οικονομιών και της ταχύτητας των επικοινωνιών.
Η διάρκειά της είναι απρόβλεπτη.
Οι επιπτώσεις της είναι εκτεταμένες.
Η κρίση ξεπερνά τις αντοχές των εθνικών οικονομιών και επιδρά σοβαρά στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Έχει αρχίσει να «μολύνει» την πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών κλονίζεται.
Η ανησυχία, η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα κυριαρχούν.
Η κρίση αγγίζει, έστω και σε μικρότερο βαθμό, και την Ελληνική οικονομία, κυρίως μέσω της επιβράδυνσης των ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης και της ενίσχυσης του κόστους άντλησης χρήματος.
Η κατάσταση επιβάλλει υπευθυνότητα, σοβαρότητα και εγρήγορση από τις εθνικές, εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές, με στόχο τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Απαιτεί την αταλάντευτη προσήλωση της Κυβέρνησης στους σταθερούς στόχους της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Και αυτή η προσήλωση εμπεριέχεται και αναδεικνύεται και στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού του 2009, όπου και αποτυπώνεται η τρέχουσα εικόνα της ελληνικής οικονομίας.
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η πορεία της ελληνικής οικονομίας, παρά το δυσμενές παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ικανοποιητική.
Η κυβέρνηση, με τη στρατηγική και το μίγμα των πολιτικών της, κερδίζει το στοίχημα.
Οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις διεθνών οργανισμών, με την όποια επισφάλεια ενσωματώνουν ιδιαίτερα στις τρέχουσες συνθήκες ρευστότητας, αλλά και τα αποτελέσματα των πρώτων τριμήνων του 2008, επιβεβαιώνουν τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας.
Τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα.
  • Ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης διαμορφώθηκε στο 3,5% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, υπερδιπλάσιος από το μέσο όρο της ευρωζώνης (η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ρυθμό μεγέθυνσης 3,3% για το 2008).
  • Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες σταθερής αγοραστικής δύναμης ανήλθε στο 98,6% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2007 από 93,9% το 2004.
  • Το δημόσιο χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 94,8% του ΑΕΠ το 2007 από 98,9% το 2004.
  • Οι επενδύσεις ενισχύθηκαν στο 25,7% του ΑΕΠ το 2007 από 24,4% το 2004.
  • Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 8,3% το 2007 από 10,5% το 2004 (7,2% το 2ο τρίμηνο του 2008).
  • Ειδικότερα, το ποσοστό ανεργίας των νέων μειώθηκε στο 20,6% το 2ο τρίμηνο του 2008, το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που διεξάγεται η έρευνα εργατικού δυναμικού.
  • Το ποσοστό απασχόλησης ενισχύθηκε στο 61,4% το 2007 από 59,4% το 2004 (62% το 2ο τρίμηνο του 2008).
  • Οι κοινωνικές μεταβιβάσεις ενισχύθηκαν στο 17,3% του ΑΕΠ το 2007 από 15,6% του ΑΕΠ το 2004, ποσοστιαία αύξηση που αντιστοιχεί σε ενίσχυση αυτών των δαπανών κατά 5 δισ. ευρώ περίπου.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Αυτή όμως η ικανοποιητική πορεία της ελληνικής οικονομίας δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί όλα τα προβλήματά της.
Υπάρχουν ακόμη χρόνιες αδυναμίες, υστερήσεις, αγκυλώσεις και παθογένειες, οι οποίες και αναδεικνύονται με τον πιο εμφατικό τρόπο στη σημερινή δύσκολη οικονομική και κοινωνική συγκυρία.
 
1ον. Το διευρυμένο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (ανήλθε στα 22 δισ. ευρώ ή 9% του ΑΕΠ το 8μηνο του 2008, Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος), κυρίως λόγω της υψηλής ζήτησης της οικονομίας και του ελλείμματος ανταγωνιστικότητας, αν και δε δημιουργεί πρόβλημα χρηματοδότησης, υπονομεύει τις μακροχρόνιες αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
 
2ον. Ο πληθωρισμός διατηρείται σε υψηλά επίπεδα και ενισχύεται κυρίως λόγω εξωγενών παραγόντων, αντανακλώντας κάποιους μακροοικονομικούς παράγοντες αλλά και την ακαμψία σε ορισμένες αγορές προϊόντων και εργασίας.
3ον. Το δημόσιο χρέος, παρά τη σημαντική μείωσή του, εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό και να στερεί πόρους από την άσκηση αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι πληρωμές τόκων για το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης θα ανέλθουν στα 11,3 δισ. ευρώ (ή 4,6% του ΑΕΠ) το 2008.
 
4ον. Η ανεργία, παρά τη μείωση της, παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ιδιαίτερα στις γυναίκες και στους νέους.
 
5ον. Το επίπεδο φτώχειας, παρά τη διαχρονική, σε απόλυτους όρους, βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης του πληθυσμού, παραμένει υψηλό. Αυτό οφείλεται, κυρίως, στη μειωμένη αποτελεσματικότητα των κοινωνικών δαπανών στην Ελλάδα.
 
6ον. Το έλλειμμα των δημόσιων επιχειρήσεων και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας παραμένει υψηλό.
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η σύνταξη του Προϋπολογισμού σ’ ένα περιβάλλον μεγάλης διεθνούς αναταραχής και αβεβαιότητας είναι αναμφίβολα δύσκολη υπόθεση, ιδιαίτερα όταν τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι περιορισμένα.
Όμως, ο προϋπολογισμός, πέρα από μεγέθη και προβλέψεις, ενσαρκώνει και αντανακλά την οικονομική φιλοσοφία και το πολιτικό πλαίσιο που διαπνέει τη λογική, τις επιλογές και τις πρακτικές της Κυβέρνησης.
Σε αυτή τη βάση, η Κυβέρνηση με τον Προϋπολογισμό του 2009, επιδιώκει:
  • Τη διασφάλιση ικανοποιητικών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης.
  • Τη διατήρηση του κλίματος δημοσιονομικής πειθαρχίας και σταθερότητας. 
  • Την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής με τη θεμελίωση ενός πραγματικά δίκαιου κοινωνικού κράτους.
  • Την ασφαλέστερη έξοδο από την πίεση της διεθνούς κρίσης.
Τα πεπραγμένα και οι πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης, πολλές από τις οποίες αναλήφθησαν εφέτος και περιλαμβάνονται στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού του 2009, δείχνουν ότι η Κυβέρνηση διαθέτει συγκροτημένο πολιτικό σχέδιο.
Ακολουθεί πολιτικές ευθύνης και προοπτικής.
 
Βασικοί άξονες δράσης είναι:
 
Πρώτος, η ενίσχυση των εσόδων με τη συνέχιση και ολοκλήρωση της φορολογικής μεταρρύθμισης, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση μισθωτών και συνταξιούχων.
Βασικές επιδιώξεις αυτής της μεταρρύθμισης είναι
η απλοποίηση του φορολογικού συστήματος,
η μείωση των φορολογικών συντελεστών,
η διεύρυνση της φορολογικής βάσης,
η βελτίωση της φορολογικής διοίκησης,
η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής,
η αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης,
η απλοποίηση και ο εξορθολογισμός της φορολογίας ακινήτων, 
η αναδιάρθρωση του συστήματος φορολόγησης και διακίνησης των καυσίμων, και
η εφαρμογή ενός νέου συστήματος για τη διακίνηση και διάθεση του πετρελαίου ναυτιλίας.
Θα μου επιτρέψετε σε αυτό το σημείο να κάνω ένα σχόλιο επί της τοποθετήσεως για τα τακτικά έσοδα του Προϋπολογισμού του Γενικού Εισηγητή της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.
Η αύξηση της άμεσης και έμμεσης φορολογίας κατά 7,4 δισ. ευρώ δεν προκύπτει από κάποια νέα φοροεπιδρομή.
Κατά κύριο λόγο προέρχεται από:
  • Την πλήρη απόδοση των μέτρων αναμόρφωσης του συστήματος διακίνησης των καυσίμων καθώς και του νέου συστήματος στη διακίνηση και διάθεση του πετρελαίου ναυτιλίας.
  • Τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης με τη θέσπιση της αυτοτελούς φορολόγησης των διανεμομένων μερισμάτων.
  • Την αύξηση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος των εταιρειών από 65% σε 80%.
  • Την πλήρη απόδοση των πρόσφατων ρυθμίσεων για την περαίωση των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων και των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο. 
  • Τη βελτίωση της διαδικασίας για την έγκαιρη βεβαίωση του ενιαίου τέλους ακινήτων και τη διενέργεια ελέγχων για την πλήρη απόδοσή του.
Συνεπώς από πουθενά δεν προκύπτουν νέοι φόροι (ούτε αύξηση ΦΠΑ, ούτε αύξηση Αντικειμενικών Αξιών, ούτε αύξηση ΕΤΑΚ).
Εκτός και αν αυτούς τους έχετε εσείς στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς σας.
 
Δεύτερος, η βελτίωση της διάρθρωσης των πρωτογενών δαπανών του Τακτικού Προϋπολογισμού, με την περικοπή των λειτουργικών δαπανών, οι οποίες,  αφαιρουμένων των δαπανών των καταργούμενων ειδικών λογαριασμών, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στο 3,4% του ΑΕΠ το 2009 (από 3,5% το 2008 και 3,9% το 2007).
 
Τρίτος, η ενίσχυση της δημοσιονομικής διαφάνειας και η βελτίωση του ελέγχου των δημοσίων δαπανών.
Στην κατεύθυνση αυτή, μέσω πρόσφατων νομοθετικών πρωτοβουλιών, ψηφίστηκαν διατάξεις:
  • για τον περιορισμό των ελλειμμάτων των ζημιογόνων ή επιχορηγούμενων από τον κρατικό Προϋπολογισμό Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών,
  • για την κατάργηση και ενσωμάτωση των ειδικών λογαριασμών στον κρατικό προϋπολογισμό,
  • για την ενίσχυση της διαφάνειας και την εξυγίανση των οικονομικών φορέων της γενικής κυβέρνησης.
Τέταρτος, η διανομή σημαντικού κοινωνικού μερίσματος.
Με τις αυξημένες δαπάνες και τις πρόσθετες πιστώσεις για την κοινωνική προστασία η Κυβέρνηση στηρίζει το εισόδημα των πολιτών, ειδικά των οικονομικά ασθενέστερων.
Οι κοινωνικές δαπάνες ενισχύονται και δεν συρρικνώνονται όπως ανέφερε ο Γενικός Εισηγητής της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.
Έτσι, οι δαπάνες για κοινωνική προστασία ανέρχονται στο 6,9% των πρωτογενών δαπανών (5,5% το 2008 και 5,3% το 2007).
Σε αυτή την κατεύθυνση:
  • Ενισχύονται σημαντικά τα επιδόματα πρόνοιας (+8,7% το 2009).
  • Ενσωματώνεται η χρηματοδότηση του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών, που συστήνεται στο πλαίσιο της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης.
  • Ενεργοποιείταιη λειτουργία του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής, με τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων ανακούφισης των συμπολιτών μας που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Η αρχή θα γίνει με το επίδομα θέρμανσης σε άνεργους και χαμηλοσυνταξιούχους.
Η ενεργοποίησή του στοχεύει στην κάλυψη των κενών του παραδοσιακού συστήματος κοινωνικής πρόνοιας.
Αποτελεί μια πρώτη παρέμβαση εισοδηματικής ενίσχυσης ατόμου ή νοικοκυριού με αποκλειστικό κριτήριο το εθνικό όριο της φτώχειας.
 
Πέμπτος, η ενίσχυση των πιστώσεων που διατίθενται για την εκτέλεση έργων που κατευθύνονται για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας, της απασχόλησης και της στήριξης ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων και περιοχών που πλήττονται εντονότερα από τη διεθνή οικονομική κρίση.
Μάλιστα, οι πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που χρηματοδοτούνται αμιγώς από εθνικούς πόρους, αυξάνονται κατά 900 εκατ. ευρώ ή 34,6%, ποσοστό που συνιστά τη μεγαλύτερη αύξηση των τελευταίων ετών (41,2% επό του συνόλου του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων).
 
Έκτος, η καταβολή συστηματικής προσπάθειας από την Κυβέρνηση για τη βελτίωση της ποιότητας των Δημοσίων Οικονομικών και της διαδικασίας κατάρτισης του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2009 θα συνοδεύεται από ειδική έκδοση στην οποία θα περιγράφονται οι εξελίξεις αναφορικά με την εισαγωγή προϋπολογισμού προγραμμάτων και σύγχρονου λογιστικού συστήματος στο Δημόσιο.  
Με τη νέα αυτή μορφή καθίσταται ευκολότερη η αξιολόγηση της αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών, ελέγχεται η αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών επιλογών, και ενισχύεται η διαφάνεια στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών.
 
Έβδομος, η συνέχιση και επιτάχυνση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης το αμέσως προσεχές διάστημα είναι η συνέχιση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, η εξυγίανση των Οργανισμών και των Επιχειρήσεων του Δημόσιου Τομέα (με πρώτη προτεραιότητα την Ολυμπιακή και τον ΟΣΕ), η βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, η συνέχιση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, η ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης.
Σύμφωνα και με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζα της Ελλάδας (Οκτώβριος 2008), οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες ιδίως στην παρούσα φάση και για τη θωράκιση της ελληνικής οικονομίας έναντι της δυσμενούς διεθνούς συγκυρίας.
Αν αυτό δεν επιτευχθεί, οι αρνητικές συνέπειες θα είναι σοβαρότερες, θα διαρκέσουν περισσότερο και το μεγαλύτερο μέρος τους θα το επωμίζονται οι οικονομικά ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες.
 
Όγδοος, η διασφάλιση, σε συνεργασία με τις εποπτικές αρχές, της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών, πρόσφατα, η Κυβέρνηση κατέθεσε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη θωράκιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο περιλαμβάνει:
  • εγγυήσεις για μεσομακροπρόθεσμο δανεισμό των πιστωτικών ιδρυμάτων,
  • παροχή βραχυπρόθεσμης ρευστότητας μέσω ειδικής έκδοσης τίτλων του Δημοσίου, και
  • κεφαλαιακή ενίσχυση για όσες τράπεζες αντιμετωπίζουν έλλειψη εποπτικών κεφαλαίων.
Ένα σχέδιο που εναρμονίζεται στη φιλοσοφία του και στις συγκεκριμένες δράσεις του με τα αντίστοιχα σχέδια παρέμβασης που έχουν ανακοινώσει οι λοιπές οικονομίες της ευρωζώνης.
Ένα σχέδιο με στόχο την προστασία της πραγματικής οικονομίας μέσω της τόνωσης της πιστωτικής επέκτασης και της ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων, και την ομαλή λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος μέσω της κάλυψης των αναγκών κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η υπό συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής νομοθετική πρωτοβουλία της Κυβέρνησης για την ενίσχυση της εγγύησης των καταθέσεων των αποταμιευτών και την προστασία των δανειοληπτών.
Η αύξηση της νομικής εγγύησης των καταθετών των τραπεζών που λειτουργούν στη χώρα μας από 20.000 ευρώ στις 100.000 ευρώ για περίοδο 3 ετών και η ρητή δέσμευση για την προστασία του συνόλου των καταθέσεων, πέρα από το νομικό ελάχιστο, αποτελεί σημαντική πολιτική πρωτοβουλία, η οποία και αποδεικνύει τα άμεσα αντανακλαστικά της Κυβέρνησης (και όχι ουραγός των εξελίξεων όπως ανέφερε χθες ο Αξιότιμος Γενικός Εισηγητής της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης).
 
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2009 βασίζεται στην πρόοδο που σταθερά σημειώνει η ελληνική οικονομία από το 2004.
Αποτελεί ένα ακόμη σταθερό, αλλά σημαντικό, βήμα στη μεγάλη προσπάθεια που καταβάλλεται για μια υγιή και δυναμική οικονομία, για μια δίκαιη κοινωνία.
Η εφαρμογή όσων προβλέπει το Προσχέδιο αποτελεί αναμφίβολα ένα μεγάλο στοίχημα.
Ένα μεγάλο στοίχημα για να μην χάσει η χώρα μας το βηματισμό της ανάπτυξης και της προόδου.
Και αυτό το στοίχημα πρέπει να το κερδίσουμε.
Και θα το κερδίσουμε.