Αδέσμευτος Τύπος: Ένα αποφασιστικό βήμα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής

Αδέσμευτος Τύπος: Ένα αποφασιστικό βήμα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής

Στρατηγικός στόχος της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, στον τομέα της οικονομίας, υπήρξε και είναι η βέλτιστη ικανοποίηση των αιτημάτων της ανοικτής και δημοκρατικής κοινωνίας μας για οικονομική αποτελεσματικότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.
Η κυβέρνηση, από το 2004, για την επίτευξη του στόχου, εφαρμόζει μια συγκροτημένη πολιτική, πολιτική ισορροπημένου μίγματος. Πολιτική νοικοκυρέματος στα δημόσια οικονομικά και στοχευμένων μεταρρυθμίσεων στο σύνολο της οικονομίας. Η πολιτική αυτή αποδίδει. Τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα. Αναγνωρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς. Επιτυγχάνονται καλοί ρυθμοί βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης, ενισχύεται η απασχόληση και η κοινωνική συνοχή.
Μετά τις εκλογές του 2007, ξεκίνησε η δεύτερη φάση εφαρμογής της επικαιροποιημένης στρατηγικής. Οι εξειδικευμένοι στόχοι αυτής της περιόδου αποτυπώνονται ξεκάθαρα στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού του 2008. Του πρώτου Προϋπολογισμού που καταρτίστηκε μετά την έξοδο της χώρας από τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος.
Κύρια επιδίωξη στην κατεύθυνση της δημοσιονομικής σταθερότητας είναι η επίτευξη ισοσκελισμένων προϋπολογισμών έως το 2010. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου βασικός άξονας πολιτικής είναι η ολοκλήρωση της φορολογικής μεταρρύθμισης, και η συνέχιση της προσπάθειας για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, της «νόμιμης» παραοικονομίας. Το σχέδιο νόμου που ψηφίστηκε την Τρίτη (30.10.2007) στην Ολομέλεια της Βουλής ακριβώς αυτό το στόχο εξυπηρετεί.
Η φοροδιαφυγή έχει τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Υπονομεύει κάθε προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης. Υποδαυλίζει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Δημιουργεί συνθήκες μη υγιούς ανταγωνισμού στην οικονομία. Θίγει βασικά, θεμελιώδη, κοινωνικά δικαιώματα. Θίγει ζητήματα ισονομίας και ισοπολιτείας, τα οποία κατοχυρώνονται θεσμικά από τον ελληνικό συνταγματικό χάρτη. Διογκώνει την κοινωνική αδικία. Υποσκάπτει το ρόλο του κοινωνικού κράτους, ακυρώνοντας στην ουσία τον αναδιανεμητικό ρόλο του συστήματος. Αποτελεί πράξη αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Ροκανίζει την κοινωνική συνοχή.
Η φοροδιαφυγή είναι ένα φαινόμενο που καμιά χώρα, σε διεθνές επίπεδο, δεν έχει κατορθώσει να αντιμετωπίσει με απόλυτη αποτελεσματικότητα. Η ίδια η φύση του φόρου, που αποτελεί για τον φορολογούμενο υποχρεωτική μονομερή μεταβίβαση πόρων προς το κράτος χωρίς άμεσο αντάλλαγμα ή αντίκρισμα, συντελεί σε αυτό. Παράλληλα όμως, και σε κάθε προσπάθεια νομοθετικής αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής αναπτύσσονται νέοι τρόποι αποφυγής, εμφανίζονται νέοι δίοδοι διαφυγής.  
Όλες οι κυβερνήσεις θέτουν τον περιορισμό της φοροδιαφυγής ως ένα κεντρικό στόχο της πολιτικής τους. Τα αποτελέσματα όμως αυτών των προσπαθειών στη χώρα μας δεν είναι ακόμη ιδιαίτερα ικανοποιητικά. Παρά τις δυσκολίες θεμελιωμένης τεκμηρίωσης και μέτρησης του φαινομένου της φοροδιαφυγής, πρόσφατες διεθνείς μελέτες καταγράφουν το μέγεθος του προβλήματος.
  • Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ, η παραοικονομία εκτιμάται ότι προσεγγίζει το 30% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι το υψηλότερο μεταξύ των χωρών του Οργανισμού.
  • Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας και του International Finance Corporation (IFC), το ύψος της παραοικονομίας ανέρχεται στα 55 δις. ευρώ.
  • Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ο.Ο.Σ.Α. ο λόγος των συνολικών φορολογικών εσόδων ως προς το Α.Ε.Π. είναι ο χαμηλότερος μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. και ο τρίτος χαμηλότερος μεταξύ των χωρών του Ο.Ο.Σ.Α.
Ο τελευταίος δείκτης είναι το αποτέλεσμα της μεγάλης φοροδιαφυγής, εισφοροδιαφυγής, φοροαποφυγής και άρνησης πληρωμής ακόμη και βεβαιωμένων φορολογικών οφειλών.
Μελέτες και αναλύσεις συγκλίνουν στους λόγους για τους οποίους έχουμε τόσο υψηλή φοροδιαφυγή. Κωδικοποιημένα, αυτοί είναι:
  • Οι ιστορικά πολύ υψηλοί φορολογικοί συντελεστές.
  • Το πολύπλοκο και δαιδαλώδες, κυρίως λόγω της πολυνομίας, φορολογικό σύστημα.
  • Η χαμηλή παραγωγικότητα, και διαφθορά σε ορισμένες περιπτώσεις, των ελεγκτικών μηχανισμών.
  • Η μη αυστηρή και παραδειγματική τιμωρία των φοροφυγάδων και των διεφθαρμένων από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
  • Ο μεγάλος αριθμός των αυτοαπασχολουμένων.
  • Η απουσία αισθήματος κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο πολίτης φοροδιαφεύγει όταν αισθάνεται ότι δεν του παρέχονται οι υπηρεσίες για τις οποίες πληρώνει, αλλά και όταν πολλοί άλλοι φοροδιαφεύγουν.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής απαιτεί την ολοκλήρωση της φορολογικής μεταρρύθμισης που σχεδιάζει η κυβέρνηση με την απλοποίηση και κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας, τη μείωση των φορολογικών συντελεστών, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, τη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης και τον περιορισμό του κόστους λειτουργίας του, και τη δημιουργία φορολογικής συνείδησης στους πολίτες.
Ο καινούργιος νόμος για τη φοροδιαφυγή έρχεται με συστηματικό τρόπο να συμπληρώσει τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε η κυβέρνηση της Ν.Δ. κατά την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης στην κατεύθυνση αντιμετώπισης και περιορισμού του φαινομένου της φοροδιαφυγής.
Με τον καινούργιο νόμο γίνεται ένα αποφασιστικό βήμα για την καταπολέμηση αυτού του φαινομένου, την αλλαγή νοοτροπίας των πολιτών και των φορολογικών οργάνων όσον αφορά την φοροδιαφυγή, την εμπέδωση κλίματος διαφάνειας και σχέσεων αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ φορολογουμένων και φορολογούσας αρχής, και την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης.
Θα ήθελα να αναφέρω, κωδικοποιημένα, τις πιο σημαντικές διατάξεις, κατά την άποψή μου, οι οποίες εισάγονται με αυτόν τον νέο νόμο.
Με τις διατάξεις του 1ου Κεφαλαίου συστήνεται Εθνικό Συμβούλιο για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό του προβλήματος της φοροδιαφυγής. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν, ως μέλη, εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων. Βασικές αρμοδιότητες του Συμβουλίου είναι η υποβολή προτάσεων για τη λήψη μέτρων που σχετίζονται με τον προληπτικό και κατασταλτικό έλεγχο εφαρμογής της νομοθεσίας, και την κατάργηση ή απλοποίηση διαδικασιών.
Σε άλλες διατάξεις επιδιώκεται η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και αντικειμενικότητας των φορολογικών ελέγχων, και η παροχή κινήτρων για την εθελοντική συμμόρφωση των φορολογουμένων.
Επίσης περιλαμβάνονται ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους νέους επιτηδευματίες, και κίνητρα στους φορολογούμενους για τη συνεργασία τους στην αποκάλυψη φαινομένων παραβατικής συμπεριφοράς σε φορολογικές και τελωνειακές υποθέσεις.
Επιπλέον παρέχονται κίνητρα (εκπτώσεις δαπανών) στους φορολογούμενους για τη λήψη φορολογικών στοιχείων σε τομείς οικονομικής δραστηριότητας που, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η φοροδιαφυγή είναι εξαιρετικά διαδεδομένη.
Ιδιαίτερης σημασίας κρίνεται η σύσταση ομάδας επιστημονικής τεκμηρίωσης σε θέματα φορολογικής πολιτικής.  
Ιδιαίτερα θετικές είναι και οι ρυθμίσεις σχετικά με την αξιολόγηση των φορολογικών ελεγκτών, τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού στην Κεντρική Υπηρεσία για την παρακολούθηση των χρεών στις δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες, και την υποβολή ετήσιας έκθεσης στη Βουλή με τον απολογισμό του ελεγκτικού έργου και τα δηλωθέντα εισοδήματα των φορολογουμένων.
Κανείς βέβαια δε θεωρεί ότι με έναν νόμο μπορεί να αντιμετωπισθεί το νοσηρό φαινόμενο της φοροδιαφυγής. Η προσπάθεια πρέπει να είναι συνεχής και συστηματική, με συμμέτοχο την κοινωνία. Πάντως, με το συγκεκριμένο νόμο γίνεται ένα αποφασιστικό, ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης.